Naor Dagboekien
Veurige weke Ankem weke
*
Weke 19 (9 – 15 meie 2005):
*
Zundag (15/5):
*
Ik docht even da'k vandaege wel een
lustrum te vieren hadde omreden ik now krek een jaor doende bin mit dit
i-dagboekien mar dat bliekt niet zo te wezen. Een lustrum was in et
oolde Rome trouwes et plechtige tuut- en reinigingsoffer dat de
censoren (=Romeinse magistraten) nao et ‘goed an 't aende brengen’ van
de census (=schatting van et bezit) van et Romeinse volk an Mars
brochten. De offerdieren, een zwien, een schaop en een bolle (zonuumde
'suovetaurilia') wodden doe driekeer rond al et toestroomde volk op et
Marsveld voerd dat daordeur hemmeld (reinigd) wodde. Omreden ze disse
rituelen doe om de vuuf jaor hullen, hewwe now vandaege-de-dag nog de
hieltied een tiedrek van vuuf jaor as lustrum. Ik moet dan ok nog even
vier jaor volholen veur een eerste lustrum mit mien i-dagboekien. Ik
moet d’r nog mar een dag of wat mit ommelopen om es te bedaenken wat
mi’j zoe’n eerste jaor now eins opsmeten het (moet dat dan?). Et het
mi’j op zien meenst een peer meensken as ni’je kunde opleverd. D’r zal
dan ok vaaste wel iene wezen die mi’j sund die tied onderhaand wel
schieten kan omreden een belaans toch altied in liekwicht wezen moet.
As d’r volk is dat niet tegen mien schieterig klein betien kretiek kan,
dan zullen die heur ti’jen de laetse tied wel niet es bi’jknipt hebben,
zuwwe mar rekenen.
*
www.HenkvanderVeer.nl het
vandaege in zien Sneker i-dagboekien een hatstikke aorige verhaeltien
maekt (de tikfout vergeef ik ‘m, had hi’j et mar ‘knippen en plakken’
moeten) en een link legd naor oons biebel-vertaelwark (dat het de sSr
nog nooit es klaor kregen) op www.stellingwerfs-eigen.nl.
Aorige man die Henk, altied positief (veural ok over ‘zien
(schoele)kiendes’ en o ja, ha’k al ‘daank je’ zegd…? Nog es kan ok gien
kwaod: Henk, daankjewel…
Doe ‘k dat stokkien in zien ‘dachboek’ las, vul mi’j opiens de aorige
gedaachte in, om bi’jglieks ankem jaor op twiede Pinksterdag es een
‘kultuurrieke karkedienst’ te holen mit alle (streek) taelen en
dialekten die in Frieslân bruukt wodden. As d’r een betien
belangstelling veur bliekt te wezen dan wil ik et -mit een betien hulpe
vanzels- wel regelen.
*
Een stelling: "Filosofie zol een verplicht vak op alle schoelen wezen moeten."
Jammergenoeg is de dienstplicht al een jaormennig leden ofschaft en is
d’r vandaege-dedag ok weinig ni’js (meer) an et filosofefront. Et is
now dan ok vaeke zo dat et volk (spec. de jeugd) him ok niks meer
‘ofvraogd’. De dingen mar al te makkelik annemt zoas ze heur veurdoen
en daor dan ok allienig van genieten of profiteren wil. As dat genieten
of profiteren d’r niet inzit dan wodt ‘et ding’ mar al te vlogge an de
kaante schopt. Of vaalt et nog wel wat toe…?
*
Vandaege op 15 meie wodde in Venetië et aldereerste meziekboek op pepier drokt in 1501 deur Ottaviano Petrucci.
Op disse zelde dag, mar dan in 1928 trad Mickey Mouse veur et eerst op in de tekenfilm 'Steamboat Willie'.
In 1648 wodde op disse dag de Vrede van Münster sleuten.
In 1756 Begon de Zeuvenjarige Oorlog mit Pruisen, Groot-Brittannië en
Hannover an de iene kaante en Rusland, Oostenriek, Zweden, Saksen en
Frankriek an de aandere kaante.
In 1940 was de kapitulaosie van et Nederlaanse leger veur de Duutsers.
In datzelde jaor op disse dag bezetten Duutse troepen Amsterdam en vullen diezelde Duutsers Noord-Frankriek ok binnen.
In 1948 vullen de troepen van Iegypte, Libenon, Syrië, Irak en Saoedi-Arabië Israël an.
Op 15 meie 1982 wodde Ajax veur de twintigste keer kampioen van Nederland mit et voetballegien speulen.
Ok op de vuuftiende mar dan in 1970 wodde de twieling Frank en Ronald de Boer geboren.
In 1953 wodde Mike Oldfield geboren, een Britse muzikaant waor wi'j
oons Intro en Uutro van bruken in oons radio-pergramme Wiespraoten.
(Bron: Wikipedia)
Zomar een peer aorige deengies op zomar zoe'n dag, mar toch et meerste wodde d'r op zoe'n dag mit vechten uutaende zet.
Rond disse tied (12 - 15 meie) wodde d'r vroeger ok een protte verhuusd
in oonze kontreinen. Een protte boereknechten (mar ok maegies 'de
maegd') gongen dan bi'j een aandere boer warken en de ‘grootknecht’
trok dan vaeks in een klein husien dat op of (vlak) bi'j de ni'je
boerkeri’je ston.
*
*
Zaoterdag (14/5):
Gister dust ik d’r eins de hiele dag niet an te daenken. ’t Is veerder
ok allemaole goed gaon en kommen op vri’jdag de dattiende.
*
Onder ISBN 90-9019580-7 geven we bi’j Stellingwerfs-Eigen ankem maond
een spiksplinterni’j boek uut (in ’t Nederlaans) van mien breur Anne.
Et het as titel Inzoemen op herinneringen (Levensloop van een
Stellingwerfse Fries om utens). Et wodt een pocket mit omdebi’j 240
bladzieden mit memoires van een man die in de Stellingwarven geboren en
getogen is en zien hiele leven in ’t onderwies en de poletiek zitten
het.
*
Vandaege is de laeste dag van ’t eerste jaor. Veurig jaor op de
vuuftiende meie bin ‘k begonnen mit dit i-dagboekien. Ik zal d’r
vandaege nog es over daenken wat et now eins opsmeten het.
*
Ik kreeg een aemel van J.V. mit de vraoge: Hoe vien ie zoe’n zinnegien? 'Mot jè 'n pesaunlijk voâhnaamwoâhd op je lèjend voâhwerrep?' En wat daenk ie van: 'de erediete grèsaahd pleuâhde metze bezaupe hagses innet wèdse majen van de rustatieke idilliese Zâhtkeitsingel. Dan kuj' toch beter Stellingwarfs lullen en schrieven, vien ie ok niet?
Neffens de aemel komt dit uut et ‘Groen-Geile Boekie’, de offesjeile
spelling vannut Haags, volleges Sjaak Bral, Marnix Rueb en R.J. Rueb.
Et ienige wa’k d’r eins van zeggen kan is dat et mi’j slim vervelend
toeliekt om et te schrieven vanwege al die aksenten. Wi’j hebben eins
allienig mar ‘last’ van die iene ‘apostrof’ mar a’k dit zie of et Frysk
bi’jglieks (mar ok een protte aandere streektaelen en dialekten), dan
stikt et van de ‘accent grave ( ` ) ’, ‘accent aigu ( ´ ) ’, ‘accent
circonflexe ( ^ )’ en dat soorte van gedoe.
*
In Spreuken 27: 2 kwam ik disse tegen: "Laot een aander je priezen, doe et niet zels, laot et over an een vremde, zie d'r zels van of."
Doe mos ik toch onwillekeurig even an een (dé) bekende
Stellingwarver schriever daenken. Eins an vule meer (ok Friese)
schrievers.
*
Een dag of wat leden ha’k nog een uuttrekseltien maekt over 1 meie want
ja,1 meie is al een hiel schoft een belangrieke daotum veural veur de
arbeidersbeweging. De arbeidersbewegings staon veur verbeterings van
(heur) ekonomische, sociaole, kulturele en poletieke omstanigheden.
Daor valen liekewel koöperaosies onder as vak- en staansorgenisaosies,
en ok nog es tal van politieke parti'jen.
Waor et bi'j de arbeidersbewegings omme gaot is in et eerste plak om
deur heur ekonomische staotus zich van aandere groepen te
onderscheiden. De ontwikkeling van de arbeidersbewegings is de hieltied
ofhaankelik van de ekonomische ontwikkelings. Zi'j is niet los te
daenken van de opkomst, de verbreiding en de veraanderings van et
kapitaolistische proces van produktie en distributie. Zi'j is mit
naodrok ok slim bunnen an de opkomst van de technische middels die de
hieltied tot veerdergaonde industrievorming leided hebben. In grote
trekken bin daorom overal op 'e wereld de geschiedkundige vorms van de
arbeidersbewegings gelieksoortig. Ze ontwikkelen heur van kleine
groepies, die zich tot onderlinge steun in nood, aniensluten en
algemiene, niet naor et vak onderscheiden, plaetselike of lanelike
orgenisaosies.
De eerste fase wodt deur kleinhied van de beweging kenmarkt en deur et
onverwaachs opleven van agitaosie (et in beweging brengen) en et weer
innenneer schrompelen van zoe'n beweging. De twiede fase het kenmarken
van een vule grotere zekerhied. D'r is een dudelike verdeling van 't
wark tussen de sociaole aktie (vakbeweginge), de ekenomische
(koöperaosies) en de poletieke (perti'jen). In die twiede fase
onderscheiden we: (a) vakorgenisaosies, die verbetering van de
arbeidsveurweerden in et eigen vak naostreven (vakbeweging), mar ok (b)
op algehiele maotschoppelike verbetering (of alderdeegst omwenteling)
toespitste poletieke perti'jen (sociaolisme), en (c) koöperaosies, die
deur produktief of konsumptief-associaotief verbaand eigen ekenomische
vorms perberen te maeken.
Uutaendelik is d'r een dadde fase te onderscheiden, die de saemenvatting van de veurgaonde te numen is. De koöperaosies speulen gien opvalende rolle meer, de geestelike ontwikkeling raekt nauw an et bemuuien van de vakbeweginge die zels as orgenisatorisch apparaot pat uutmaeken gaot van et algemiene, sociaole en ekenomische orgenisme van de staot. De perti'jen bin deurgaons gien speciaole arbeidersparti'jen meer en gaon alderdeegst verantwoordelikheden an in de regerings. Zi'j hebben heur tot et reformisme (vormen en hervormen) bekeerd (bi'jglieks in de sociaol-demokraosie).
Sociaol-ekenomisch zien, dekt de eerste fase et tiedrek van de opkommende industriaolisaosie (industriële revolusie) en et niet meer (goed) warken van de oolde gilden. Op plakken en in gevallen waor disse gilden, zoas in de ambachtelike beroepen (typografen, meubel-, kleermaekers) nog een betien treditionele invloed uutoefenden en an de aandere kaante de 'mannefaktuur' zo veer ontwikkeld was dat de meugelikhied tot et opklimmen van de 'gezellen' onmeugelik was, ontstonnen onderlinge verzekeringsfoonsen van arbeiders as dekking van de financiële nood bi'j ziekte, overlieden en seins bi'j warkelooshied. Daor was et ok, dat et warken an 'zedelike verheffing van et warkvolk' en de eer van et ambacht as ideaol en norm, in de vakbeweginge overgongen. Bi'j de meer fabrieksmaotige produktie (textiel en in de mienen) en in de schipveert, die veural ongeschoelde meensken uut de aarme stadsbuurten en van et plattelaand antrokken, was eerst eins van ongeorgeniseerd verzet tegen de industriaolisaosie spraoke (de machine-bestormers).
De twiede fase vertegenwoordigt de veerdere industriaolisaosie van de ambachtelike beroepen. De starke uutbreiding van et febriekswark en de haandel. In die fase kwammen ok de meensken zonder schoele-opleiding tot orgenisaosie. Et was de tied waorin et uutzichtloze bestaon van de arbeiders verscheidene ni'je stromings opwekte en oolde stromings tot verni'jing noopte. Et sociaolisme bluuide op in revolutionaire romantiek mit anarchistische en eschatologische tendeensies (anarchisme in opkomst) en mit de naodrok op et onfesoenlik tegenover mekeer staon van de 'bourgeoisie' (burgerdom) en et 'proletariaot' (bezitlozen). Veuruutstrevende liberaolen en 'sociaol' instelde konservatieven pleitten in die tied wel veur enquêtes over warktoestanen en veur een sociaole wetgeving neffens de uutkomst van die enquêtes (o.e. Samuel van Houten). Disse wetgeving wol in et eerste plak een vermindering van vrouwe- en kienderwark. 'Et sociaole vraogstok' wodde al krekliek onder de andacht van de karkelike leiders brocht die tot een eigen sociaole leer kwammen. Die leer tegenover et sociaolisme van die daegen ston in de ofwiezing van de klassestried en de perbeersels om de maotschoppelike groepen tot saemenwarking en onderlinge eerbiediging te bewegen (Rerum novarum). De zekere maote van machtsliekwicht, neudig veur zok saemengaon van ondernemers en arbeiders, wodde in de twiede fase nooit beriekt. De bedrieven gruuiden (opkomst van de naemeloze en besleuten vennootschoppen), wodden kombineerd of gongen overienkomsten an mit aanderen (koncentraotie, trust- en kartelvorming). Wiels an de iene kaante de macht van de ondernemers gruuide, verminderde an de aandere kaante vanwegens de mechanisaotie (rationaolisaosie) de betekenis van de individuele warkprestaosie van de arbeiders. Schoften van warklooshied verminderden de marktweerde van hun arbeidskracht en hun geestelike rek.
Daortegenover ston trouwes weer de toeneming van et sociaole besef en van de macht van de arbeidersbeweging. Beide in niet geringe maote in nationaole richting stuwd deur de noodtoestaand van de wereldoorlogen. Uut diezelde nood kwam ok een veerdergaond ingriepen van staotswege op sociaol en ekonomisch mat. Dit betekende de opkomst van een ni'je regulerende faktor in de sociaole machtsverholings en had in een protte lanen de veraanderde pesisie en funktie van de vakbeweginge tot gevolg, die hierboven as kenmarkende veur de dadde fase schetst wodden.
Et veurgaonde overzicht in drie fasen gelt eins veur de ontwikkeling in West-Europe en Engelaand, waor as tiedrekgreenzen rond 1790, 1860 en 1940 steld wodden kunnen.
Doe in oons laand in et midden van de 19de ieuw de priezen de hieltied mar omhogens gongen en de lonen geliek bleven, gruuide et tal onderlinge verzekeringsfoonsies. Et daenkbeeld dat de vak-ere gien te lege levensstanderd verdreug leefde stark in disse genootschoppen. Een hulpfoons van de typografen (boekdrokkeunst) nam in zien bepaolings de riegel op dat ok die leden veur ondersteuning wegens warklooshied in anmerking kwammen, die weigerden om tegen een te leeg loon te warken. Op dit punt ligt de overgaank van de ondersteuningskoöperaosie naor de vakverenigings. In 1869 zette de Algemiene Nederlaanse Typografenbond uutaende: de eerste lanelike vakorgenisaosie. In 1872 wodde et uut de Fraanse wetgeving arfde koalitieverbod opheven. In 't vervolg kon now propegande maekt wodden en kon de vraoge tot een verhoging van loon en van een vri'je zundag naor veuren brocht wodden. Et weren vraogen die deurmekeer zonder al te vule muuite inwilligd wodden. Tot dat de krisis van 1873 de 'patrons' (warkgevers) minder toeschietelik maekte. Ondertussen kwammen ok radikaolere stromings naor veuren (1869 Hollaanse sektie van de Internationaole), wiels het sociaole vraogstok ok de burgers raekt hadde. In 1870 hadden veuruutstrevende heren et 'Comité ter bestudeering van de Sociale Quaestie' opricht. In et jaor daorop beweugen zi'j heur lid B.H. Heldt d'r toe om et 'Algemeen Nederlands Werkliedenverbond' te beginnen. Daornaost kwammen ok aandere richtings naor veuren. Ok de veurman van de protestaanse warklu, Klaas Kater, kon him op religieuze gronden niet meer thuus vulen in de algemene orgenisaosie. Doe et ANWV heur veur de eupenbaore schoele inspannen gong en opkwam veur staotsingriepen in et vaderlik gezag deur de regeling van de kienderarbeid, traden Kater en zien kammeraoden uut (1876) en begonnen de bond 'Patrimonium'. Rond 1890 kwam d'r ok een rooms-kattelieke vakvereniging; de eerste sociaolistische vakvereniging, et 'Nederlands Verbond van Vakverenigingen' (NVV), is van 1905.
De aldereerste sociaolistische bond is van 1878. In 1881 ontston as eerste lanelike sociaolistische organisaosie de 'Sociaal-Democratische Bond', die mit zien kolportageblad 'Recht voor Allen' en zien (haost wat) profetische anvoerder Domela Nieuwenhuis slim de andacht op him vestigen zol. De grootste poletieke perti’j wodde liekewel opricht in 1894: de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP).
Dat de daotum 1 meie zo beroemd wodden is dat komt omreden in 1886
in Amerike 340.000 warklu veur de 8-urige warkdag staekt hebben. Dat
was et risseltaot van twie jaor van propaganda maeken en mobilisaosie
deur de ni'je 'Federation of Organized Trades and Labor Unions'. Laeter
is 1 meie hier ok uutreupen as 'dag van de arbeid'.
*
*
Vri’jdag (13/5):
Doe’k gister uut Hollaand weeromme kwam bin’k vot-en-daolik deurreden
naor Noordwoolde. Daor hewwe weer genoeglik een ure Wiespraoten veur de
radio maekt. As ‘dadde man’ ha’k (bi’j gebrek an beter) mien breur Anne
uut Utrecht mitneumen. Et had him goed voldaon, zee hi’j naotied. Oons
ok wel, hewwe (mar) zegd. De man het wat meer leerd en dat kuj’ dan
drekt ok wel vernemen an zien meniere van praoten vanzels.
*
Doe we bi’j de radio klaor weren bin ‘k drekt deurreden naor et kefé in
Ni’jberkoop omreden daor een veurlochtingsgeerkomst was van
Landschapsbeheer Frieslân. Et gong over et overaende holen of opni’j
inrichten van allerhaande boswallegies en zoks hier tussen Olde- en
Ni’jeberkoop. D’r was niet al te vule volk op ofkommen, vun ik. Wi’j
hebben oons votdaolik anmelded veur een projekt op oonze lappe grond.
Die peer bunder hewwe zels niet (hielendal) neudig en we weten eins
niet goed wawwe d’r zels mit anmoeten. D’r zol mit een dag of wat wel
even iene langeskommen om d’r over te praoten. Es kieken wat de
meugelikheden binnen. Misschien moet d’r mar es een mooie bomewal
omhenne anlegd wodden. We waachten et mar even of…
*
Vandemorgen hawwe al hiel vroeg een protte meensken over de heerd.
Vandemiddag he’k wat van oonze proefboekies (Handelingen) rondstuurd.
Et leek oons wel aorig toe om naost een stellegien vaaste mitlezers de
donateurs ok es een boekien toe te sturen. Lichtkaans dat daor ok nog
een peer bi’jzitten die d’r een aandere kiek op hebben en die nog wat
zinnige op- en anmerkings veur oons hebben.
*
Ik had al een dag of wat een stokkien over Iesheiligen klaorliggen want
ja, we zitten disse daegen midden in de tied van die Iesheiligen. De
Iesheiligen is iene van de ooldste en misschien wel et alderbekendste
begrip van de volkswieshied over et weer. De eerste berichten over
disse "strenge mannen" bestaon al van rond et jaor 1000. De Iesheiligen
bin Sunt Mamertus, Sunt Pankratius, Sunt Servatius en Sunt Bonifacius.
Zi'j vieren heur naemdagen op respektievelik 11, 12, 13 en 14 meie.
Drieje is et heiligciefer en daorom wodden in een protte lanen dan ok
mar drie van disse mannen tot de Iesheiligen rekend. In sommige lanen
wodt Sunte Mamertus niet mitteld en in pattie aandere lanen heurt Sunt
Bonifacius d'r niet bi'j. Disse heilige Bonifacius is trouwes niet
dezelde as de oons meer bekende Bonifatius, de Apostel van Duutslaand
die in 754 bi'j Dokkum vermoord wodde want die het zien feestdag op 5
juni. Zien naemgenoot, de Iesheilige Bonifacius was een Romeins burger
die in 307 doodmatteld is bi'j de kristenvervolgings onder keizer
Diocletianus.
Sommige lanen zoas Duutslaand, Hongari'je en Zwitserlaand, rekenden in et verleden ok de 15de
meie (ok wel koolde Sophie) tot de Iesheiligen. Dat stamt trouwes ok al
uut de elfde ieuw doe Sophie de bescharmelinge van de vost was. In het
Alpengebied wodden indertied op die daegen grote vuren ansteuken as
bescharming tegen de vost.
De Iesheiligen hebben heur naeme kregen deur et geveer van et
(bi’jtieden) koolde veurjaorsweer veur et gewas op 't laand dat rond
disse tied vaeks in volle bluui staot. Een laete naachtvost kan de
blossem now een protte schae doen. Et is trouwes niet zo dat rond disse
tied van de Iesheiligen de kaans op een overgang naor koold weer groter
is as op aandere daegen in de meitied.
Grote temperetuurveraanderings die onder eren et gevolg bin van et nog
rilletief koolde zeewaeter bin kenmarkend veur dit hiele pat van 't
jaor mar kun ok in juni nog wel es veurkommen. Wel nemt nao half meie
de kaans op vost hiel stark of en an et aende van disse maond bin
tempereturen onder nul toch wel hiel uutzonderlik. In dat opzicht
markeren de Iesheiligen meerstal ok de overgang naor een tiedrek mit
een meer zoemers kerakter. In 1998 begon de zoemer trouwes al vule
eerder en kregen we et kerakteristieke Iesheiligenweer mit vost an de
grond, eerst in de twiede helte van meie.
*
*
Donderdag (12/5):
Vandemorgen wa’k alweer veur zes ure beneden. Omreden et d’r
gisteraovend niet van kommen was he’k dan now eerst ok mar even twie
heufdstokken van Spreuken deurvrot.
*
Spreuken 22:7 "Een rieke het macht over aarme meensken, wie lient, is de slaaf van wie uutlient."
Ik bin bange dat d’r een protte slaven in dit laand ommelopen…
*
Spreuken 23:13-14 "Onthool een kiend gien wieze lessen, van stokslaegen gaot et niet dood. Slao et mit de stok, en ie redden et van et doderiek."
En zoe’niene past now weer niet in disse tied, liekt mi’j…
*
Now moe’k Hollaand nog even in, opschieten en veur et Wiespraoten weer in Noordwoolde wezen… Doei…
*
*
Woensdag (11/5):
Spreuken 21:19 "Ie kun beter in de woestijn wonen as saemenleven mit een humeurige vrouw die ruzie zuukt."
*
Vandemorgen al rond halfzesse beneden en de hiele dag in Braobaant
ommeheisterd. Alweer gien tied veur grappies en veur grollegies dat now
ja, nog mar wat stri’jgoed dan:
De Dokter
De dokter zicht je klein
en hi'j zicht je groot.
Hi'j zicht je in de kleren
en hi'j zicht je bloot.
De dokter zicht je leven
en hi'j zicht je dood.
*
*
Deensdag (10/5):
Vandemorgen al op ‘e tied naor de Veluwe en niet op vekaansie en dan ok
alweer gien tied veur grappies en veur grollegies. Now veuruit, veur al
die oolde grieze luzebossen van tegen de zestig nog wat stri’jgoed dan:
Eerste
Je eerste tuut
Je eerste gedicht
Je eerste autogien
Je eerste pottien vri'jen
Die eerste van alle deengies
Ie zullen et nooit vergeten
En toch, iens komt de tied
Dan bi'j et allemaole kwiet
*
Job 20:29 "De pracht van jonge meensken is heur kracht, de sier van oolde meensken is heur grieze haor." Dat stokkien had Gert Timmerman lange leden ok al es lezen.
*
*
Maendag (9/5):
Zoas dat meerstal et geval is bin ‘k maendags altied hatstikke drok an
’t gewone wark. Vandaege ok en dan eins ok gien tied veur disse zaeken.
Morgen mar weer zien… Now veuruit een dom abc-gien dan:
Aj’ nog es wat schrieven willen
Begin dan niet om de
Centen mar
Diel je boekwark in
En
Fanteseer d’r dan op los.
Gien schriever
Het
In ien
Jaor zien hiele leven beschrieven
Kund.
Laandelik wonen en
Middelieuwse gedachten
Nooit
Of an een
Protte
Quizzen mitdaon
Raodselties
Strips
Tekend
Uut
Verveling
Waor
X-straolen an te pas kwammen
Yoga (Yuppie
Zien.