Naor Dagboekien

Veurige weke Ankem weke
*
Weke 27 (4 juli – 10 juli 2005):
*
Zundag (10/7):
*
Vandemorgen wa’k al in alle vroegte in de weer mit een seksverhaeltien. Neffens mi’j, bin d’r de hieltied nog te weinig Stellingwarver seksverhaelties. Heuren jim ankem weke vaaste nog wel meer van.
*
Vandaege ok nog weer wat in de Wieshied ommevrot. Ik kwam ok nog wat aorige spreuken tegen:
- Goold en edelstiender bin d'r genoeg, mar wieze woorden bin zeldzem.
- De pracht van jonge meensken is heur kracht, de sier van oolde meensken is heur grieze haor.
- Ie kun beter in een tippien op et daoke wonen as in ien huus mit een vrouw die ruzie zuukt.
- Et juuste woord op de juuste tied is as een goolden appel op een zulveren schaole.
- Kom niet te vaeke bi'j een kammeraod over de heerd, aanders woj' him te vule en krigt hi'j een hekel an je.
- Wie him mit een woordestried bemuuit die him niet angaot, trekt an de oren van een hond die rustig veurbi'jlopt.
- Laot een aander je priezen, doe et niet zels, laot et over an een vremde, zie d'r zels van of.
- As een daoke dat altied lekt as et regent, zo is een vrouw die de hieltied weer ruzie zuukt.
- Aj' zo dwaes binnen om jezels op de bost te slaon, daenke dan eerst nao en hool je haand veur je mond.
*
Vanaovend hewwe mit zes man (m/v) naor de pizzabakker in Wolvege west te diketen en doe we nog mar krek thuus weren kregen we nog anloop.
*
Die muuilike woorden van een dag-of-wat leden, verdistreweren, verrinneweren, e.z.v., mos ik toch nog es even in de Dikke Bloemhoff naokieken vanzels. En doe gebeurden d'r twie dingen: (A) Ik geleuf da'k een tikfout vun onder et lemma 'verrinnewasie' en (B) mien oge vul op et lemma 'verriepelen' z. 'verrepelen'. Dat doe he'k even bi'j 'verrepelen' keken mar daor vun ik niet wa'k zocht. Bi'j 'repelen' kwam Henk niet vule verder as 'stoeien' en 'spelen in de zandbak'. Et 'bollejaegen' kwam nog et dichste bi'j mar van et echte 'repelen' wodde gien bescheid geven. En wat wil et geval? Mien buurman had kotleden een mooi verhael over oold-buurtbewoners waorbi'j hi'j nog al gauw es dat 'repelen' bruukte. Hi'j zee dan: "Och jonge, et was verschikkelik mit dat stel. Ik hebbe wel een peer keer zien dat ze gewoon veur in de tuun laggen te repelen." 'k Hebbe 't nog even naovraogd, mar dat gong dan een beheurlik stappien veerder as 'bollejaegen' of 'doktertien-speulen'...
*
*
Zaoterdag (9/7):
*
‘k Heb mi’j vandaege op ‘e mark een pond proemen en een halve kilo kossen kocht. Doe ‘k thuus was weren beide poeden zo goed as leeg. Een goed ure laeter ha’k aorig piene in ‘e boek mar och, daor woj’ had van, zee oons moeke altied. Now ja, ik had ze vanzels eerst al even ofspoelen moeten want d’r zit tegenworig aorig venien op he’k laestdaegs in de kraante lezen.
*
Mien virusscanner het ‘m vandaege ok es weer drokmaekt. 915.104 bestanden het hi’j naokeken en ze weren allemaole ‘clean’.
*
Wie, beste lezers (m/v) kan mi’j et nut bi’jbrengen van –in dit geval- een bladziede auto-adverteensies waor, bi’j een hiele protte een plakkertien overhenne plakt is mit et woord: Verkocht. Wat het zoks now veur nut, vraog ik mi’j of. Ie maeken toch gien dure adverteensie om je verkochte spullen an te priezen? Of zit hier een diepere gedachte aachter, die ik (weer) niet begriep?
*
Nog zoe’n stomme adverteensie: De meest zorgeloze advertentie van Nederland. Hier wodden een stok of drie ni’je GSM-megies van KPN anbeuden. Ik geleuf dat o.e. bi’jstandsmoekes wel aandere zorgen an heur heufd hebben as de anschaf van een ni’j GSM-megien.
*
- Zoas de vissen deur de foeke verraodelik vongen wodden en de voegels deur et flapnet, krek zo zal de meenske deur de tied overvalen wodden.
- Een kostbere zalve bedarft al deur iene dooie vliege, al een betien onverstaand maekt de beste wieshied raanzig.
- D'r komt gien aende an et tal boeken dat schreven wodt, mar een protte lezen daor wodt et lichem mu van.
*
*
Vri’jdag (8/7):
*
In Genesis stiet een verhael over Lot in Sodom (of was ’t Gomorra?). As d’r twie engels (verklieded as mannen) bi’j him over de heerd kommen dan komt d’r ok een mennigte kerels uut de stad naor zien huus toe die dan tegen Lot zeggen: breng oons die beide mannen mar es even naor buten ‘want wij willen ze kennen’. Daor moej’ dan tussens de riegels deur uut lezen dat die kerels d’r iene grote vri’jperti’j (alderdeegst een orgie) van maeken willen. As d’r now twie man op ‘e Hauwel (mit keersies en een vase mit rosies op een wit taofelklied, neem ik mar even an) bi’jmekeer zitten te eten en nao ’t eten kommen d’r nog een peer kerels op vesite en iene van de mannen zegt: ‘we gaon d’r t’aovend een gezellige boel van maeken’, hoe moe’k dat dan (tussen de riegels deur) begriepen?
*
Awwe genoeg donateurs hebben dan liekt et mi’j wel aorig toe om ok een Stellingwerfs Eigen kraantien uut te geven. De titel vul mi’j krek ok in: De Smulter (mit een lege smulttemperetuur).
*
In de Dikke van vandaege vul mien oge op Dienes (676 A-E):
Dat woord komt bliekber veur in Donkerbroek (Db stiet d’r aachter). Doe docht ik as oold-Donkerbroekemer, dat dienes is toch gewoon Fries? Dat et in Db wel es veurkomt dat et in een Stellingwarfs zeggen bruukt wodt wil toch niet zeggen dat et (dus) Stellingwarfs is? Bi’j mienes (296 L-R) wo’n alle plaknaemen haost nuumd behalven Db. In een veurbeeldzin stiet Db wel speciaol nuumd mit mienend. Dat bevestigt waor ‘k al bange veur was: dienes is hatstikke Fries en het niks mit et (oer) Stellingwarfs van doen.
*
Ik praotte vandemiddag ok even mit een buurmaegien van vroeger. Ze had et op heur 28^ste veur de eerste keer daon, zee ze, mit een jonge van omdebi’j 30. "En, is ’t je goed ankommen?" vreug ik kwaanskwies, "en was ‘t ok de eerste keer van die jonge?" "'t Is mi'j wel goed bevalen en ik wete wel grif dat et zien eerste keer ok was", zee ze, "want hi'j hadde de verpakking d'r nog omme".
*
*
Donderdag (7/7):
*
Vandemorgen belde ik even mit een advekaot. Mien eerste vraoge gong over de centen vanzels, ik zee: "wat rekenen jow eins in ’t ure?" "Veur een bescheid op de eerste drie vraogen he’k een vaast terief van 300,00 euro", zee de man. Ik zegge: "dat is nog al wat, vienen jowzels ok niet?" "Ja, dat wel netuurlik", zegt de man, en wat is jow dadde vraoge? Stillegies he’k de hoorn mar weer op ‘e haoke legd…
*
Een week of twieje leden maaekte de vice-veurzitter van et SONT in Stienwiek doe een aorige misslag vun ik (zie weke 25, 21/6). Et zal now wel hielendal niet meer goedkommen mit et Nedersaksisch (incl. Stellingwarfs), bin ‘k bange. Alderhaande links hier en daore die vroeger naor Sont en (Low-) Saxon verwezen geven op ’t heden meer Vuurwark as dat d’r plaeties (en infermaosie) van Sont en (Low-) Saxon op et scharm kommen. Linkies op webstegies van de sSr en Johan V. verwiezen niet meer naor SONT (tsja, dat kriej’ d’r now van!) en meerdere linkies van Sassisch.net geven een 404 error. Et komt dan ok grif niet meer goed of zollen ze et laeste rekentien niet betaeld hebben…?
*
Ik weet dat de man et laeste jaor een protte uut stee zet het mar op et webstegien van Karst is now al meer as een jaor niks meer te zien as "Geen nieuws" en "Geen agenda". Dat linkien he’k dan mar weghaeld bi’j mien ‘deurverwiezings naor interessaante thuusbladzieden’ want et bliekt de hieltied een doodlopende weg te wezen…
*
Inzunnen wieshied (incl. mistikken):
Liever een musse op 'e kop as koolde oren.
As et regent in mei dan is april veurbij.
As et sni'jt in september hewwe we de kastdaegen in december.
De Ark is bouwd deur ammeteurs, de Titanic deur profs.
Wie een bad nemt veur een aander, wodt zels nat.
Met je beste bien uut et verkeerde bedde stappen.
Alkehol maekt meer slop as dat viagra overaende holen kan.
*
D'r lopt haost iedere dag een (etzelde) koppeltien van een stok of vuuf reegeities bi'j oons deur 't laand. De koppel is de laeste tied wat groter wodden en now lopt d'r opiens ok een pikzwatteniene bi'j. Een pikwitte hiet een albino, he'k wel es heurd mar hoe hiet zoe'n pikzwatteniene now?
*
De ‘Smulter’ is gister ok weer over de heerd kommen. ’t Is geleuf ik al meer as een jaor leden da’k d’r dan vot-en-daolik even inkieken mos. Op ’t heden leg ik ‘m de hieltied weer onderan de staepel van ‘to-do’.
*
*
Woensdag (6/7):
*
Et was vandemorgen tussen zeuven en acht ure al drok in mien aemeldeusien (emailbox).
*
Ik wil Henk nog es vraogen om een ‘addendum’ bi’j zien Woordeboek mit ciefers en getallen.
Iene, twieje, drieje, viere, vieve, zesse, zeuven, achte, negen en tiene, dat giet nog wel mar:
twiemaol of twie maol, daor zit aorig verschil in.
En hoe komt et mit: drie of drieje, dattien, drienentwintig, drienendattig, direnenhalf en drienend.
Of een drietal of drie tal. We zeggen vaeks ‘zumtien’, zoas in "och lieve zumtien" mar we schrieven ‘zeuventien’.
Mit ‘ei’ of ‘ie’ in driegen of dreigen he’k ok nog wel gauw es ruzie, krek as mit ‘…beeld…’ en ‘…bield…’ en ‘…deelt…’ en ‘…dielt…’.
Dan hewwe ok ‘in goedens’ en ‘kwaodens’ mar ok ‘goeien’ en ‘kwaoien’ en et meervoold van ‘zee’ is dan weer ‘zenen’. En kiek es bi’j ‘verstanig’ en ‘onverstaandig’…
Gek woj’ d’r van.
*
*
Deensdag (5/7):
*
Vandaege ok al weer gewoon an ’t wark west.
*
Vanaovend he’k alle Wieshied op ‘e kop zet. De hiele (mit)lezersploeg vun et eins mar niks dat alles aachtermekeer deur schreven ston. Dat ja, now moe’k d’r even hielendal (weer) deurhenne om et wat in hapklaore brokken te zetten. Now ja, ’t is al zovaeke zegd: et hoolt mi’j (en de aanderen) van de straote.
*
Vandaege mos ik ok even om een ni'je identiteitskaorte. Zegt et maegien aachter de balie "wat beroep za'k d'r opzetten?". Ik kreeg niet zo lange om d'r over nao te daenken dat ik bedocht op dat plak en op dat stuit: "Stellingwarver taelkritikus". 'k Vun 'm zels wel aorig en now kan 'k dan ok mit recht es wat kretiek heuren laoten, ha'k docht. Om te beginnen disse, die ik gister in et dagboekien van mien kammeraod Johan leesde:

"Uutbraoken" stiet niet in mien Dikke Bloemhoff. "Uutkraomen" (546 S-Z) vien ik trouwens in dit verbaand (wat verbaand?) ok vule mooier. "Uutbraoksel" (blz. 532 S-Z) (Ol-Nl) stiet d'r wel weer in. D'r bin van die mementen dan kan 'k et as Stellingwarver taelkritikus krek ok niet meer volgen.
*
"Alea iacta esto" (uut et Latijn in et ABN: de teerling zij geworpen). Dit zinnegien van Erasmus wodt vaeke -en meerstal ten onrechte- citeerd as "Alea iacta est" (dat is uut et Latijn in et ABN: de teerling is geworpen) bedoeld wodt. Een uutspraoke die neffens Suetonius deur Caesar daon wodde bi'j et overgaon van de greensrevier de Rubicon (in jannewaori 49 v.Chr.). Want dit was een beslissende daod omreden et gewoonweg een Romeins veldheer verboden was om mit zien legioen(en) op Romeins grondgebied (weeromme) te kommen en Caesar himzels hierdeur buten de wet stelde. Neffens Plutarchus het Caesar disse woorden trouwens niet in et Latijn mar in et Grieks zegd en daormit haelde hi'j eins weer een eerder daon citaat van Menander an.
*
*
Maendag (4/7):
*
Zoas meerstal op maendag, vandaege ok weer hadde an ’t wark west. Tussen de bedrieven deur nog wat verbeterings toestuurd kregen (en verwarkt) veur et boek mit Wiesheden.
*
Vanaovend het de groep vertaelers doende west mit 1 Kronieken. Druge stof.
*
Neffens meensken die d’r veur deurleerd hebben duurt niet al te lange meer dan zal oons dörpien Ni’jberkoop 750 jaor bestaon. We kommen bliekber zoe’n 150 jaor aachter Berkoop an en dat zal dan ok nog wel even zo blieven, bin 'k bange. Veurige weke bin ‘k dan ok mar es even een middag naor de biep west om wat over oons dörpien Ni’jbekoop nao te pluzen. In et Register van Oorkonden, nr. 187, wodt Ost-brockop nuumd as iene van een hiele riegel perochies om ontsleugen te wodden uut de ban die over de Stellingwarven uutspreuken was. Laeter (rond 1320) wodt et Ost-Nijeberkoop. Wat straotenaemen:

Alberdalaan.
Was as privé-weg in eigendom van een meester Johan Herman Alberda. In 1861 is disse weg overdreugen an de gemiente en tot eupenbaore weg bestemd.

Abbendijk.
Oolde naeme waor al hiel vroeg boerespullegies veurkwammen.

Bovenweg.
De Bovenweg is een oolde binnerweg en lopt midden over de (hoge) zaandrogge. Et schient ok een oolde Romeinse heirweg west te wezen. Binnerwegen weren meerstal eigendom van de anliggende eigeners.

Egypte.
Daor ston al vroeg een boereplaetse mit die naeme.

Frankrijk.
Disse naeme komt van de naeme Frankena.

Grindweg.
Vermoedelik is in vroegere jaoren disse zaandweg ooit es mit grind verhadded west.

Oosteregge.
Disse naeme beston in vroegere jaoren al (14^de ieuw) in et dörp. Et betekent zovule as "Oosteraende".