Naor Dagboekien

Veurige weke Ankem weke
*
Weke 13 (28/3 – 3/4 - 2005):
*
Zundag (3/4):
V.: Lieve Rita. Ik kreeg een poos leden een hiele lieve brief van mien schoonzuster in Kannede en daor ston dit zinnegien in: "De vader van Jan die al jaoren in Amerike woont het een ni’je fiets veur him kocht." Now blief ik d’r een betien mit zitten want wie woont now in Amerike en wie het now eins een ni’je fiets kregen? Mien schoonzuster kan ‘k niet meer vraogen want die is ‘naor huus haeld’. Heur man kan ’k ok al niet vraogen want die zien heit was vri’jgezel en die het - bi’j mien weten - ok nooit trouwd west.
B.: Ik zol et zo vlogge even niet weten mar ik leg je vraoge wel even veur an de lezers. Blief nog mar even in verwaachting. Liefs, Rita.
*
Halverwege de 19^de ieuw het Thorbecke al es zegd dat de overhied him niet inhooldelik mit keunst bemuuien moet. Zoe’n uutspraoke is nog de hieltied aktueel.
*
V.: Lieve Rita. Wat is ‘Carpe diem’ now weer.
B.: Dat is Latien veur 'plok de dag', dat wil zeggen maek d'r zo goed meugelik gebruuk van. De spreuke wodt toeschreven an Horatius, en hielendal volledig is et: 'Carpe diem, quam minimum credula postero'. Dat staot veur 'plok de dag, zo min meugelik rekenend op de volgende'. De vrouwelike vorm 'credula' is bruukt, omreden disse raod vaeks geven wodt an de onneuzelhied in persoon!
*
Zaoterdag (2/4):
Ik heurde gister dat Pieter J. al een posien veur de helte ziek thuus zit en nog mar een ure of twaelf (of achte) an ’t wark is. Mi’j liekt dat d’r dan neudig een ‘Interim Manager’ kommen moet.
*
Et was ok weer een geklunder van niks:
Et gong d’r weer riegelmaotig an toe. As ik kuier dan zie ie. Ik strukel. Et pad ligt bezaait. Ik store mi’j. Et is verantwoord (om) jim dielgenoot te maeken. D’r ston een tekst op en d’r staot. Et geft bliek mar dat is poere bi’jzaeke.
*
Veur de kursus ‘Spannende verhaelen’ moe’we ok leren om dialogies te schrieven.

Oolde man en zien jong ding.

• Koj’ now nog?
• Ik heb mien borreltien nog niet had.
• Ae, ie altied mit je borrelties. Now, ik weet niet wat ie doen mar ik begin vaaste, ik wil dommiet nog even naor de stad.
• Hoezo, naor de stad. Hej’ mit iene wat ofpraot?
• Dat giet je niks an.
• Dat gaot mi’j alles an.
• Dat ie daor mar wat in je stoel zitten te schrieven, dat moej’ zels weten mar ik bin nog jong, ik wil nog wel es wat aanders as in dit van God verlaoten oord de hiele dag mar verhaelties anheuren. Ik wil die verhaelen beleven; zels mitmaeken.
• Och maegien, waor zuj’t now beter kriegen as hiere? Mar as ie zo neudig et biest uuthangen moeten in de stad, dan moej’ dat veural doen. Aj’ mi’j eerst nog mar even een borreltien inschinken. En laot dat eten vandaege dan mar zitten.

© Piet Bult, april 2005.
*
*
Vri’jdag (1/4):
April = Grösmaond. An ’t begin van disse maond staot de zunne in et teken Ram en an ’t aende (vanof de 21^ste) in et teken Stier van de diereriem.
*
V: Lieve Rita: Vandemorgen zee oonze zeune van veertien onder et morgenbroggien dat hi’j gisteraovend een kepottien onder et viadukt vunnen har. Oonze dochter van roem twaelf vreug doe: Moeke, wat is een viadukt? Lieve Rita, vien ie dat oonze dochter bi’jlessen hebben moet? Bezorgde Moeke.
B: Ja, dit bin now van die twiefelgevallen. An de iene kaante zo’k zeggen Ja, wat bi’jles kan gien kwaod. An de aandere kaante zo’k haost Nee zeggen willen. Ze is nog jong, laot ze nog mar even kiend blieven. En nog een goeie raod: As ’t even kan is ’t misschien beter dat ze een eigen kaemer krigt in stee van nog de hieltied bi’j Pappe en Moeke op ‘e kaemer. As ze al een eigen kaemer het – wa’k niet in je brief tegenkommen bin – dan is ’t misschien beter daj’m heur een posien bi’j jim op de slaopkaemer holen. Doe ’t in ’t begin wel een betien kalman. Liefs, Rita.
*
En dan hewwe de Aprilbeweginge: De deur et protestaanse pat van et volk voerde aktie tegen et herstel van de rooms-kattelieke hiërarchie in Nederlaand (tot staand kommen bi'j breve van paus Pius IX van 4 meert in 1853).
*
En dan hewwe ok nog es Aprilgrappen vanzels: Grappen die rondomme, in haost de hiele Indo-Germaanse wereld op 1 april mit kiender en onnaodenkende(!) volwassen meensken uuthaeld wodden om heur veur de gek te holen. Meerstal deur heur om de ien of aandere onmeugelike bosschop argens henne te sturen. In de 20ste ieuw is et gebruuk aorig uutbreided zodat now alderdeegst deur passeberichten ‘belangstellenden’ d'r toe brocht wodden om naor een opzienbaorende gebeurtenis toe gaon te kieken, die d'r dan dus niet bliekt te wezen. In Vlaanderen (B) hiet disse dag "Verzenderkensdag", in Duutslaand "Narrentag" en in Engelaand "All fools’ day". In Fraans praotende lanen wodt de grap die uuthaeld wodt "Poisson d'avril" nuumd, dat liekt in et Stellingwarfs wel haost ‘Aprilvenien’ mar dan had et mit iene ‘s’ wezen moeten. Vanuut Europe is et gebruuk naor Amerike toe brocht, waor et slim populair wodden is. Hoe et ooit es begonnen is, is eins niet hielendal bekend. Riekaans is et een herinnering an et henne-en-weer sturen van Christus "van Pontius naor Pilatus" of an de Quirinalia, et narrefeest van de Romeinen. In Nederlaand wodt hierbi'j an de verovering van Den Briel (Brielle) deur de waetergeuzen (op 1 april 1572) onder leiding van Alva docht, mar et gebruuk is al vule oolder.
*
V: Lieve Rita: Oonze zeune moet bi’jkotten in dienst. Ze hebben zegd dat ze daor een kerel – zeg mar een man – van him maeken zullen. Mar ik wil him as ‘lief joongien’ eins nog niet kwiet. Hi’j is now nog zo lekker zaachte (as een spoonze). Grote Ongeruste.
B: D’r is jaorenleden al vaastesteld dat lang niet alle joongies as kerel (of zoaj‘ zeggen: as man) weerommekommen uut dienst. D’r floept zo now en dan wel es iene tussendeur, dat blift krek zoe’n halfzaacht, lief joongien. Raekt eins nooit echt volgruuid, zeg mar, wodt eins nooit echt een man, een kerel, zoe’n echte vent, weej’ wel? Mar laot him mar gewoon gaon, zo’k zeggen. As hi’j daor as een kerel weer wegkomt dan is et goed. En as hi’j krek lieke zaachte as een lullegien d’r weer wegkomt now… dan is ’t ok goed want dan kan hi’j laeter altied nog schriever (of verhaeleverteller) wodden. Kop op meid. Liefs, Rita.
*
*
Donderdag (31/3):
D’r kwam vandemorgen alweer een vraoge veur Rita:
V: Lieve Rita. Mien man wil tegenworig alle daegen ien en seins wel twie keer piept wodden. Moet ik dat allemaole slikken? Ik wor d’r bi’jtieden zo misselik van. Groeten van een misselik Maegien.
B: Ik begriep uut je vraoge daj’ gien muuite hebben mit die ien of twie keer piepen mar et perbleem zit ‘m in dat misselik wodden. Ik zol zeggen, geef je man es wat aanders te eten zodat de smaek van et (ge)piepte es wat aanders uutpakt. Ie kun ok es om je henne zien en pruuf es wat van een aander tussendeur. Ik weet niet aj’ goed mit de buurman overweg kunnen. ‘k Wol dat mien man mi’j ok es wat vaeker vreug te piepen (hi, hi, hi). Heur ik nog es as ’t goedkommen is? Liefs, Rita.
*
Ik kreeg vandaege een uutneudiging veur de Perveensiaole kampioenschoppen in et edele golfspullegien. Mar ik hebbe van ’t jaor nog gien stok in de hanen had. O ja, veurige weke he’k ze krek uut et stof haeld en weer wat oppoetst. ’t Zol ankem weekaende krek even veur et eerst weer wezen. Mar zien hoe ’t komt…
We kun tegenworig trouwes goedkoper naor ’t butenlaand te golfen dan dawwe in eigen laand blieven. Veurig jaor (oktober) biwwe nog es mit oons driejend as breurs even op iene dag henne-en-weeromme naor Schotlaand west in ‘oonze’ privé Cessna en dan is zoe’n overtocht nog aorig an de pries. We hebben ok wel dagreizen mit de Stena-line van 69,00 euro inclusief alles (bootreize, greenfee). Awwe hier op Et Vene (de Heide) of bi’j Liwwadden (Grune Ster) speulen dan biwwe allienig al rond de 50,00 euro de man (m/v) kwiet veur de greenfee. Mit de Stena kuj’ morgens om halfachte mit een supersnelle catamaran van Hoek van Hollaand naor Harwich in dire uren en drie ketier. Aovens om halfachte kuj’ dan in dezelde tied weeromme wezen. Veur 155,00 kuj’ ok nog een naacht overblieven in een vier-sterre-hotel en dan twie keer 18 holes lopen. Veur 719,00 euro de man (all-in) kuj’ ok een hiele weke naor bi’jglieks Etiolle, een ure onder Peries.
*
Ik hael nog wel gauw es wat (veural gehakballen) bi’j de horeca groothaandel. Daenk ok nog wel es da’k dan goedkoop kope mar dat bliekt hoe langer hoe vaeker niet waor te wezen. Vandemorgen kreeg ‘k toegelieke een folder van de Sligro en iene van de Lidl in de busse. Bi’j de Sligro mos ik veur een stok Cervelaatwost 5,67 (ex. btw) de kilo geven. Bi’j de Lidl (ommerekend naor diezelde kilo 3,78 incl. btw). Wat het een groothaandel dan nog veur zin…? In die folder van de Lidl ston ok een BH veur weinig in de maote 100DD…! Vanaovend weren d’r een stokmennig echt dikke vrouwluden (uut Engelaand) op ‘e tillevisie. Ik wil leuven dat die 100DD nog te klein was! Wauw…
*
*
Woensdag (30/3):
Morgen zuwwe veur ’t eerst oons Wiespraoten veur RWC uut de blote kop doen. Gien vaastestelde onderwarpen van te veuren mar gewoon ieder een pak kraanten onder de aarm en gas geven. ’t Zal mi’j ni’j doen wat ’t wodt…
*
Gisteraovend bin ‘k mit nog elf aanderen, naor de kursus ‘Spannende verhaelen schrieven’ west. Ik vun ’t krek drie keer niks. Ik hebbe nog niet zo hiel vaeke in mien leven argens spiet van had mar da’k me hier veur opgeven hebbe, daor he’k warkelik spiet van. Et is veural et ‘schoelemeesterige’ waor a’k beslist niet tegen kan. De dames hadden een agenda maekt veur disse aovend. Punt 1: Welkom … Bin hier nog vraogen over…? Punt 2: Opwarmer… bla, bla, bla… Bin hier nog vraogen over…? Punt 3: Gao in groepies van drie man (m/v) argens in ’t gebouw (Schrieversronte) bi’jmekeer zitten, lees omstebeurten jim verhael an de aandere twie veur en geef bescheid op de volgende vier vraogen: a. wat dot et verhael je, b. wat is et thema in dit verhael, c. wat kuj’ zeggen over et plot, d. het et verhael een eupen of een sleuten aende. Veur ieder verhael staot een ketier en dan holen jim ok nog een ketier over veur een rappot! Punt 4: Rapportage bespreking, bla, bla, bla. Bin hier nog vraogen over…? Punt 5: Anslutend feedback van de dames. Is uutsteld naor ankem weke. Punt 6: Huistoe (?!?) Dat was mien mooiste mement van de hiele aovend …

Et schoelemeesteren zit ‘m daenk ik in et wel hiel beparkte blikveld (ok van disse dames) neffens mi’j. Ze bewegen heur in een hiel klein kreengien en laoten (te) dudelik marken dat ze de wieshied in pacht hebben en aj’t niet begriepen dan moej’ in de hoeke staon… As de schoelemeester toevallig niks gien weet het van bi’jglieks Witte sni’j (=heroïne), niet weet wat Glassiendri’jen (=Geesten oproepen) is en zo veerder, ja hoe zullen zokken dan een verhael beoordielen wat dat now krek as centraol thema het? En as ze dan de hieltied zeggen dat een verhael vaeks starker wodt deur et ‘weglaoten’ dan zullen ze wel geliek hebben mar as ze dan om de drie riegels ok zeggen daj’dat zokke deengies in je verhael wel even uutstokken moeten, dan wor ik daor allienig mar onzeker van. En as dan ok nog bliekt dat ze zels beheurlik de fout in gaon weren mit et opgeven van de opdracht (30% van de kursisten had de opdracht hielendal verkeerd begrepen) dan vien ik dat schoelemeesteren.

Wat zo’k ‘klein-kreengien-volk’ ok al te vaeke dot is et mekeer (binnen dat kleine kreengien) de hieltied mar (weer) numen en ophemelen. Ankem weke zal Joop Boomsma d’r bi’jwezen dat we kregen now al vier kaanties (!) mit infermaosie mit van wat die man allemaole wel niet daon het en (nog) dot. Ik ken Joop nog argens aanders van… en hi’j is (vanzels) ok schoelemeester.

Mar ik weet ok van meensken die as dit wel een hatstikke aorige kursus vienen, dat tja…
*
A’k even uutzuken wol as d’r hier op dit plak ok een rebriek "Lieve Rita" kommen mos zoas die ok altied in de Libelle en de Margriet staon (of stonnen?).
Vraoge: "Lieve Rita. Mien man daenkt dat hi’j homesueel is. Moet ik him now de rogge toekeren?"
Bescheid: "Kuj’ rustig doen lieve meid. Een betien homesueel hoolt et op de eigen soorte, dat ie lopen gien geveer. Nog een goeie raod: kiek zels ok mar es om je henne. Heur ik nog es van je hoe ’t oflopen is? Liefs, Rita."
Vraoge: "Lieve Rita. Ik bin now al roem dattien en oons heit het nog nooit es an mi’j zeten. Zol d’r wat mis wezen an mi’j of is d’r wat mis mit mien heit? Maegien van dattien."
Bescheid: "Lief Maegien van dattien. Dat jow heit nog nooit es an je zeten het, dat heurde’ie hiel vroeger wel vaeker. Tegenworig doen maegies van jow leeftied meerstal wel mit an dit soorte van femieliespullegies. Zie et nog mar even een jaor an en laot et mi’j dan mar es weten. Liefs, Rita."
*
*
Deensdag (29/3):
Now kom ik d'r haost in omme...
Mien 'Ofspraokien' ston nog mar stief een ure te plak of et wodde al ofscheuten. Niet spannend genoeg. Mar ik had toch ok al zegd dat et nog mar een plot was en dat et mi'j zomar uut de penne lekte en da'k et nog wel een dag-of-wat an tied hebbe om ze allemaole mit de verkeerde m/v stok-veur-stok (of mit mekaander) op bedde te kriegen en da'k dan ok naor die kursus gao omreden ik et allemaole nog een betien leren moete en zo veerder; d'r kan nog van alles van kommen (hoop ik now mar).
*
D'r wodt mi'j van verschillende kaanten vraogd a'k ok wete wat d'r mit Johan gaonde is. De dooie voegels vliegen bi'j him om en in huus (hén? dooie voegels vliegen...), zien komputer is mal van de wieze en hi'j legt et internet ligt plat in Stellingwarf en hi'j maekt schrieffouties in zien stokkies ezv... Ien en al kommer en kwel bi'j de aarme man, zo liekt et wel. Now, aj'm et veur wis weten willen dan moej'm de beste man zels even vraogen vanzels mar ... pas op want ik hebbe d'r wel es van heurd dat as d'r dooie kri'jen bi'j je op 't hiem liggen dan... en aj' dan ok nog een onbekend virus oplopen hebben zo vroeg in de meitied dan... en een schoft leden was d'r een rattel over ni'je verkering of zoks, now dan ...
*
Hoezo, wat dan? Now "... et voegeltien leefde nog een betien." Hi'j leefde nog of hi'j leefde niet meer vanzels. En hoezo "hi'j"? Laestdaegs was et dudelik een vrouwgien. Now was et dudelik een mannegien. Waor disse man al niet as eerste naor kikt... Et eerste is altied mar de bienen uutmekeer trekken om te kieken wat et is en dat overleeft zoe'n voegeltien vanzels nooit (niet). Mar ja, aj' zels spannende verhaelen schrieven over kri'jen in de schostien op de boot naor Valhöll en zo... ja, dan vraog ie d'r wel een betien omme, vien ik.
*
Nog een aemel: "Johan schrift "paosdaegen" en ie schrieven "paoskedag". Et iene, et aander of mag et beide (et woordeboek mit de letter P ligt op 't heden bi'j de buren)."
Op blz. 783 L-R wodden een peer uutzonderings nuumd mar de meerste woorden beginnen mit "paoske" en ok "paoskedag, ...daegen". Mat wat die dikke Bloemhoff wel vaeker es dot, is dat hi'j mi'j (en aanderen bliekber ok) een betien op et verkeerde bien zet mit zien veurbeeldzinnegies. Hi'j geft dan ok onder et lemma "paoskedag" as veurbeeld o.e. "Twiede paosdag eet ie..." en "... wodden de paosbulten ..."
*
Mien objektieve kosteloze advies is dat Johan him gewoon zoe'n lekkere Engelse sikteresse antugen moet. Niet zoe'n gewonen iene mar de alder- alderbeste en strikt persoonlike sikteresse. Jammer dat et Stellingwarfs dan een (hiele goeie) schriever kwietraekt (want dan bliekt d'r ok veur disse man grif toch nog wat mooiers te bestaon as schrieven) mar Johan zol d'r weer aorig meenske van wodden, liekt mi'j. En nog een positief bi'jverschiensel zol dan wezen dat d'r ok es weer wat ruumte veur aandere schrieverties kommen zol (80/20 =: 20/80).
*
De buurvrouw van een peer huzen veerder kwam vandemorgen mit de vraoge awwe ok een stok "naodelappe" hadden. Now staot d'r veur noodgevallen bi'j oons altied wel een pakkien "Alwaais" of aandere bloedzoegers mit vleugelties op veurraod... mar ik hebbe nooit weten dat al die lappen die vroeger bi'j oons thuus (mit vier meiden en 'n moeke) an de liene hongen, dat dat "naodelappen" nuumd wodden. Ik heb altied docht dat een naodelappe een soorte van proeflappien was... en dit liekt mi'j gien lekker 'pruuflappien'.
*
Even laeter kwam de buurman (die van dezelde buurvrouw) ok mit een malle vraoge an de deure: Awwe nao de zoemer ok hunning van him kopen wollen want hi'j was een ni'je hobby begonnen. Imker was 't wodden en awwe dan dus ok hunning van him ofnemen wollen want dan kon hi'j daor rekening mit holen. Now, dat wollen wi'j wel vanzels. "Da's mooi" zee buurman "mar jim kommen eerst wel even op een waachtlieste want ik begin disse zoemer mit iene bi'je en as dat goed lopt komt d'r ankem jaor misschien wel iene bi'j." ... Och, wi'j hebben geduld.
*
Zet de klinkers (die d'r aachter staon) op et goeie plak in et woord "stllngwrfs gn / eie eie". Ik hebbe mi'j een ni'j komputerpergramme maekt dat goechelt mit woorden. Woorden zonder klinkers, woorden zonder medeklinkers, zonder begin, zonder aende, anagrammen, veurste stokkien wel, aachterste stokkien niet, ezv. A'k et nog es even an tied hebbe dan laok 'm ok nog es automaoties puzzels maeken en (vremde) puzzels oplossen.
*
*
Maendag (28/3 2^de Paoskedag):
*
Morgenaovend hewwe weer een geerkomst van de kursus ‘Spannende verhaelen schrieven’. Dan zal oonze eerste schriefopdracht ok bespreuken wodden. De twiede opdracht hewwe vandeweke ok al toestuurd kregen: schrief weer een spannend verhael mar dan dudelik mit de naodrok op een dialoog. Vandemorgen bin ‘k d’r mar es even veur zitten gaon en lekte mi’j dit ‘plot’ zomar uut de penne:

Een kerel (Bram; Hollaander; tegen de zestig) het middels een chat-box een ofspraokien regelt mit een vrommes (Geke; roem veertig) in et kefé "De Oolde Tottel". Geke is d’r wat mit an en bepraot et ‘perbleem’ mit heur beste vrundinne (Jannie). As Geke d’r aovends in et kefé an een taofeltien klaor veur zit en Jannie an ’t aandere aende van de zael et spul wat in de gaten holen zal komt (stom toeval) Jannie heur kerel (Geert) de kroeg in om een pilsien. Hi’j het (stom toeval) et ofpraote ‘kenmark’ (de Liwwadder) bi’j him. Hi’j zicht Geke an een taofeltien zitten en lopt op heur toe (ni’jsgierig wat zi’j hier dot). An et aandere aende wodt Jannie poerlelk omreden zi’j daenkt dat et heur Geert is die stiekem de ofspraoke mit Jannie het (mar dat is dus niet zo). Dan komt Bram (deftige dure kerel) de kroeg in en vragt de kastelein (wat te luud) as ‘die vrouw mit de Liwwadder’ d’r al is. D’r komt een protte drokte an ’t taofeltien waor as Geke en Geert zitten (Geke, Geert, Bram). As Geert an Bram dudelik maekt dat hi’j d’r niet bi’jheurt dan wil Bram d’r eins wel mit Geke vandeur naor een luuks hotel krek buten et dörp. As ze de kroeg uutlopen zullen komt Klaos (de man van Geke) de kroeg krek inlopen (paniek bi’j Geke!). As hiel netuurlik lopt ze op heur Klaos toe, kikt niet meer naor Bram omme en gaot mit Klaos weer an et taofeltien zitten waor ze eerder ok al zat. Bram begript d’r niks van en lopt de kroeg ok mar weer in, kikt eerst es wat verleuren om him henne en gaot dan bi’j Jannie an ’t taofeltien zitten te smoezen. As Bram even laeter naor ’t husien moet kneupt hi’j even een praotien an mit Geert (van Jannie) die an de bar zit (mit de rogge naor et taofeltien van Jannie). Bram wil die ‘bliksems hiete meid’ die hi’j krek vunnen het an Geert veurstellen. As Geert zicht dat et ‘zien’ Jannie is die bliekber mit disse vremde dure kerel (Bram) een ofspraokien het wodt hi’j poerlelk op zien Jannie. Klaos en Geke kommen now op et tumult of en et wodt ien en al veralderaosie. Bram begript de helte niet van wat d’r allemaole zegd wodt (in ’t kroem), perbeert et allemaole uut te leggen (lokt niet), geft een rontien en nog een rontien veur de hiele kroeg en vertrekt. De beide stellegies (Geke mit heur Klaos en Jannie mit heur Geert) maeken d’r nog een gezellige aovend van mit heur vierend en beloven mekeer dat ze nooit weer ‘vremd’ gaon zullen.

© Piet Bult, april 2005.

Veur twie april moet et hielendal klaor wezen dat ik heb et nog wel even an tied om et uut te warken mit hier en daor een dialoog. A’k et nog es overleze dan daenk ik dat et ok best es bruukt wodden kan veur een ienaktertien in een buurthuus of zo.