Naor Dagboekien

Veurige weke Ankem weke

Weke 52 (20/12-26/12.2004):

Zundag (26/12) 2^de Kastdag:
Gisteraovend nao twaelf ure op bedde en vandemorgen toch al weer om goed zes ure klaorwakker. Dat doe bin ‘k d’r ok mar of gaon en mar een betien langzeman an ’t wark gaon. Tussendeur ok wat zitten te lezen, o.e. in de ‘Staatscourant’ sinds 1814 (zie veerder), van 15 december j.l. Onder et koppien ‘Belangrijke data" van de EU-instellings: "10 januari Brussel – Ontmoeting tussen de Europese Commissie en het Luxemburgs voorzitterschap." Krek as gewoon een ‘ontmoeting’ ok al belangriek is! Et volgende halfjaor is Luxemburg bliekber de veurzitter van Europe. Kan JP et aendelik es een dag of wat kalm an doen.

Et jaor 1814 was trouwes best wel een hiel belangriek jaor veur oons laand want op 21 juni van dat jaor bin deur Groot-Brittanië, Oostenriek, Pruisen en Ruslaand de zonuumde 'Acht Artikelen van Londen' tekend. Dat stok maekte van de veriening van de Noordelike en Zudelike Nederlanen een ni'j koninkriek dat as 'amalgame le plus parfait' een buffer wezen mos tegen Frankriek. Willem 1 van Oranje nam op 21 juli de Acht Artikels an en tien daegen laeter nam hi'j et bestuur over van de Zudelike Nederlanen van de al eerder nuumde lanen. Op 16 meert 1815 nam hi'jzels de titel van 'Koning der Nederlanden' an. Op 24 augustus van dat jaor was de Grondwet veur et Verienigd Keuninkriek klaor. Et beleid van Willem 1 leidde in 1830 trouwes tot de Belgische Revolutie en de ofscheidinge van de Zudelike Nederlanen van et Verienigd Keuninkriek.

Ik bin vandaege wel een keer of twie, drieje naor ’t husien west. Zal wel kommen van et anliggen an et kastdiner van gister in Hollaand.

Et is toch prachtig aj’ van zoe’n stokkien mooi geef Stellingwarfs maeken meugen:

De liefde is een vlammend vuur,
een laaiende vlam.
Zeeën kunnen haar niet doven,
rivieren spoelen haar niet weg.
Zou een man met al zijn rijkdom liefde willen kopen,
dan werd hij smadelijk veracht.

Dit komt dan ok uut et Hooglied (8:6). Ik bin de hiele dag wat mit dit soorte van teksten in de weer west. Toch nog een betien de kastgedachte had, za’k mar zeggen.

Zaoterdag (25/12) 1^ste Kastdag:
Vandemorgen he’k de laeste peer heufdstokken van 1 Korintiërs nog es deurlezen, verbeterd en deurstuurd naor Frank. Het hi’j de Kastdaegen ok wat te doen (veur ’t geval dat).

Rond twaelf ure biwwe ofreisd naor de Zuud-Hollaanse eilanen om daor eerst een verjaordag te vieren en even laeter an liggen te gaon an een kastdiner (gourmetten numen ze dat daore. Krek nao middernaacht weren we weer thuus.

Vri’jdag (24/12):
Oons moeke het altied al zegd: joongien leert toch wat want dan hoej’ laeter niet zo hadde te warken! Ik bin d’r naotied al vaeke aachter kommen dat ze (vanzels) geliek hadde. Dat vandemorgen om goed zes ure zat ik d’r al weer aachter. D’r ligt nog aorig wark dat beslist veur ni’jjaorsdag klaor en deur ’t hiele laand henne te plak wezen moet.

Gister heurde ik nog dat de kommersjele klup in Wolvege een dag of wat leden et geboortevehael uut ‘oonze Lucas’ bruukt had op heur Kastgeerkomst. In et maondblattien (Nr. 90, dec, 2004) van de FLD (Feriening Lytse Doarpen) hadden ze mien ode op Ni’jberkoop publiseerd zag ik en de Stellingwerf had inderdaod vandeweke een mooi stokkien mit een kleurenfoto in et Kesteel van Blesdieke van oons biebel-projekt op de veurziede tegere mit kastman Gregorius. Van een boekhaandel uut Grunningen kreeg ik vandaege ok nog een aemel mit een bestelling veur boekies mit mien Woordeliesten.

Van die woordeliest in ’t Stellingwarfs za’k ankem jaor es een Riemwoordeboek maeken. Harmen had vandeweke zoe’n boek in ’t Fries bi’j him. Dat is veur mien komputertien dan ok mar een tik an ’t oor. Allienig nog even speren. Ik heb ze ondertussen wel op riemvolgodder bi’j mien woordeliesten op disse webstee zet.

Vandeweke ha’k in de gauwighied onderweg bi’j een Hema in Arnhem even wat brood anhaeld. Doe’k thuus kwam ha’k de bolle even in de gerage op een rim hennelegd. Mooi dom vanzels. Vanaovend kwam ik ‘m weer tegen. Al een mooi aende uutdruugd vanzels. Gelokkig ston d’r op et bonnegien van Hema: "Ruilen met bon binnen 30 dagen" en dat bonnegien he’k ok nog weeromme vunnen. We zullen et eerst hier in Wolvege es perberen en aanders moe’we ankem weke vaaste nog wel es weer naor Arnhem of Nijmegen of zo…

Morgenvroeg (hiel vroeg) wi’k eins wel even naor de vroegmis. Mar es kieken as de oolde ofrattel-wekker et in ’t zin het. En a’k de ogen dan al eupen krieg dan moe’k zels ok nog zin hebben. Mar es kieken hoe ’t komt… Mar ja et het now ok al weer twaelf ure west, dat ik weet niet, ik weet niet…

Donderdag (23/12):
Vandaege al weer weet-hoe-vroeg onderweg. Eerst naor Arnhem en doe deur naor Venlo. Dat ja, alweer de tank en de pottemenee leeg. De hiele dag d’r vreselik tegenan vleugen om op ‘e tied bi’j de radio in Noordwoolde te wezen veur een uurtien Wiespraoten om zes ure en wat gebeurt oons… komt et mannegien van de radio niet mit de sleutel opdaegen! Staon we daor mit vuuf man een half ure te blauwbekken en biwwe dan mar weer op huus an gaon. Onderweg toch ok nog even een Stellingwerf kocht vanzels en thuus zat d’r al weer iene op mi’j te waachten en hewwe tot in de kleine uurties ok nog even an ’t wark west. Dit stokkien is now dan eins ok 24 uren te laete. Mar och, wat is 24 uren op ’n meenske-leven…

Woensdag (22/12):
Van heuren-zeggen ston d’r gister en/of vandaege ok een hiel aorig stokkien in de ‘Stellingwerf’ over oons biebelvertaelprojekt.

Vandaege een lange dag en een protte kilemeters maekt: even naor Franeker, Elst en ’s Hertogenbosch henne en weeromme. Tank leeg, pottemenee leeg, heufd leeg, ‘k gao op bedde.

Deensdag (21/12):
Doe ‘k vandemorgen rond halfzeuven beneden kwam en even laeter mit een paantien koffie en een zwaor sjekkien even tot et raem uut ston te kieken vul mi’j een hiele heldere steern op. Et was iene zonder stat waor aj’ rond disse tied wel es vaeker van heuren. Ik heb mien ‘Starry Night’ es even opstart en et bleek om de Rigil Kentaurus te gaon donkt mi’j. Dit is ongeveer de helderste steern uut et steernbield Centaurus, ok wel Centaur nuumd. In de antieke wereld is dit een mytisch wezen, een peerd mit et boverlichem en et heufd van een manspersoon. Mar misschien zat ik d’r ok wel hielendal naost en was et gewoon de planeet Venus want die staot d’r op ’t heden (meerstal trouwes) ok helder op. Morgens op ‘e tied staot Venus een betien rechts boven de zunne in et zuud-oosten.

Ik bin vandaege ok es weer een dag vri’j man dat ik hebbe d’r krek mar even drie gehakballen uutlegd. Doe mien M-etje votgong het ze trouwes wel een malle prakke kastbomelochies naost mi’j over de vloer legd. Die rommel zit aorig in ‘e tieze. Elk jaor etzelde gedonder mit die rotzooi…

Vanaovend biwwe veur de laeste keer naor de lieties-schrief-kursus van Harmen in Berkoop west. De opdracht die we disse keer mitkregen hadden was: Zuuk een Nederlaanse tekst en maeke daor een Stellingwarver vertaeling op. Rond disse tied leek mi’j dit wel een aorig perbeersel:

Flappie (Oorspr. tekst en meziek: Youp van het Hek)

Et was kastmorgen 1961, 'k weet et nog hiel goed.
Mien knienehokke leeg, en moeke zee
dat ik niet in 't fietsehokke kommen moch,
en a'k lief te speulen gong, dat ik dan wat lekkers van heur kreeg.
Zi'j wus ok niet waor Flappie uuthangen kon.
Ze zol et heit nog wel es vraogen, mar omreden hi'j doende was
in 't fietsehokke, mos ik mar ’n uurtien goed naor Flappie zuken.
Hi'j leup vaast wel argens op et grös.

<Refrein>

Et was eerste kastdag 1961, en wi'j naor Flappie zuken.
Heit, zocht gewoon mit, bi'j de bomen en bi'j et waeter,
mar niet in et fietsehokke, want daor kon 'ie toch niet zitten,
en ik schudde nee. We zochten saemen, tegere tot de koffie.
Alleman zat an de koffie, mar ik hoefde niet.
Ik docht an Flappie en dat et naachs hiel koold wezen kon.
Mien heufien stille beugen, dikke traonen van verdriet.

<Refrein>

Et was eerste kastdag 1961, d'r wodde wat luudruchtig eten.
Mar dat dee mi'j niet zoveul. Ik docht an Flappie, mien eigen kleine Flappie.
Waor zol 'ie lopen, 'k kreeg gien hap deur mien keel.
Doe nao de sop et heufdgerecht op taofel kwam
zee oons heit hiel grappig: "kiek es Youp, daor is jow Flappie dan".
Ik zie de zulveren schaole nog, en daor lag hi'j in drie stokken.
Veur 't eerst zag ik mien heit, as 'n vreselike man.

Ik bin doe goelend en stampend naor boven gaon.
Heb eerst wel 'n ure liggen te janken op et sprei.
Nog 'n keer scheldend, boven an de trappe staon
en raosd van: "Flappie was van mi'j".
Doe he'k hiel laank veur et raem staon
en et hokke ston d'r mar verlaoten bi'j.

Et was twiede kastdag 1961, mem wet dat nog hiel goed.
Heiten bedde was leeg, en ik zee dat zi'j niet in 't hokke kommen moch
En as ze lief te speulen gong, dat zi'j dan wat lekkers van mi’j kreeg...

Refrein:

Mar ik hadde et hokke toch goed dichtedaon,
Zoa'k dat elke aovend dee?
'k Was aovends alderdeegst nog weerommegaon!
'k Weet ok niet waorom a’k dat doe dee.
Ik har hiel laank veur et hokke staon.
Krek a'k wus wat a'k now wete.

Maendag (20/12):
Vaeke is weke 52 dit de laeste weke van et jaor. Hoe et dit jaor uutkomt mit een 53^ste weke? As 1 jannewaori veur de eerste donderdag in et ni’je jaor vaalt dan is dat de eerste weke. As 1 jannewaori nao de eerste woensdag vaalt dan wodt de eerste weke een weke laeter. Ankem jaor vaalt 1 jannewaori op een zaoterdag dus hewwe dit oolde jaor een drie-en-vuuftigste weke.

Ik raeke deur alle drokte wat aachterop mit mien kraantelezen en dat moet krek in dit weekaende eins niet want ankem donderdag moe’we weer te Wiespraoten veur radio RWC en dan moe’k et laeste ni’js al even volgen vanzels. Bi’j et koppesnellen zag ik nog krek in de LC dat Johan de (nep)kastboom ok al weer in huus staon het. En de man kraomde d’r een mal praot uut neffens et bi’jschrift! Mar ik daenk da’k wel beter wete, et moe’n die schrievers van de LC west hebben die d’r mar wat van bakken want och… et is mar Stellingwarfs nietwaor? Moe’we donderdag mar even over Wiespraoten. Stellegien hufters!!!!!

Ik kwam d’r vandaege ok nog aachter da’k oons Oene zien wegraeken (16/12/2002) veurige weke niet even nuumd hebbe.

Et is mit die vuufduzend veurspellings van gister goed gaon he’k begrepen. "Goed gaon", dat zeggen ze in de Aachterhoeke bi’j et uutmekeer gaon. Wi’j zeggen vaeks gewoon "Hoj" of zoks wat. Zi’j zeggen: Goed gaon. Ik neem an dat dat een kotte vassie is van de weenske: Dat et je mar goed gaon mag. Da’s toch wel wat aanders as daj’ allienig mar ‘Hoj’ tegen iene roepen.

Op oonze kultuurrieke Kastaovend he’k veurige weke zaoterdag ha’k veur de pauze wat een serieus verhael en he’k dit verhaeltien nao de pauze verteld:

Maegekrampies.

Ze weren now al krap an twintig jaor trouwd en hadden tegere twie hiele knappe kiender op 'e wereld zet, al zeden ze 't zels. Bi'j een dokter kwammen ze de laeste tied nooit meer over de heerd of et mos jaoren leden nog al es west hebben om de kiender, doe die nog hiel klein weren. Mar de laeste tied kreeg hi'j toch es wat last van de maege. D'r was ok al zovaeke es tegen him zegd: jonge aj' ien keer an de aandere kaante van de vuuftig kommen, dan gaot et hadde aachteruut. Mar hi'j had nooit in die kletspraoties geleufd. Mar de laeste tied...

Och, de iene daegs een asperientien en de aandere daegs een cheferientien en as die ok niet hulpen dan was d'r ok nog wel es een paracetamollegien in huus. Daor hadde hi'j et lange tied aorig mit in 'e bienen holen kund mar et was now zoveer, dat hi'j mos now toch es mit de dokter praoten. Meer as ien plakkien bolle en ien paantien thee, kon hi'j d'r morgens niet holen. Bi'j et twiede paantien thee of plakkien bolle kreeg hi'j now steevaaste krampies in de maege en die weren niet noflik.

'k Zie jim hier aanders niet zo vaeke, zee de dokter, doe hi'j d'r in kwam, mar vertel et es, wat schilt d'r an. Och dokter, ie moe'n weten da'k de laeste tied nog al gauw es last van de maege hebbe. De hieltied krampies en die bin niet noflik. Za'k je even wat maegesap oftappen en dan stuur ik dat even naor et labberetorium. Aj' vandemiddag om goed vier ure even bellen dan he'k de uutslag wel en dan zien we dan wel veerder. Zo zegd, zo daon. Doe de man rond kwat over viere belde, zee dokter dat hi'j de aanderedaegs toch mar even op et spreekure kommen mos. Hi'j hoefde 'm gien zorgen te maeken mar in de spreekkaemer praot et toch krek even makkeliker as deur de tillefoon.

Now, gao d'r mar es even goed veur zitten want ie hebben een hiel zeldzem verschiensel in je maege en et vervelende is dawwe daor eins gien pillegien of poeiertien tegen hebben. D'r is in de hiele medische wetenschop eins mar iene oplossing veur jow perbleem en dat is daj' weeks eins ien keer een betien melk vas van de bost hebben moeten. Mar ja, hoe koj' daor zo gauw an? Doe hi'j even laeter weer thuus zat, hebben ze et d'r tegere nog es over had, mar om now nog weer an kiender te beginnen, dat was ok al zo wat. Now wol et toeval, dat een hiel hemmel buurvrouwgien van een peer huzen wiederop in dezelde straote nog mar kotleden een poppien kregen hadde. Mit de stoute schoenen an, had hi'j een dag laeter de buurvrouw et toch wel wat vremde verhael daon. Nao dat ze d'r een hiel schoft over naodocht hadde, stemde zi'j d'r in toe om him te helpen.

Al een weekmennig kwam hi'j now elke maendag-aovend langes en dan gongen ze tegere even naor boven veur zien medesien. Doe op een keer vreug et knappe buurvrouwgien of et eins al es wat hulpen had. Now, - waor of niet waor -, mar daor kon oonze man kot over wezen, et hulp him ommeraek vanzels. Doe hi'j de aandereweeks weer bi'j de buurvrouw zien medesien van heur inneumen hadde, vreug ze him kwaans-kwies of hi'j de ankem weke misschien ok wel es wat veerder gaon wol, omreden et him zo ommeraek hulp. Mit kleine gleensterogies staemerde hi'j dat 'm dat wel wat leek want ja, ze weren now al zoe'n schoft zo hiel intiem... Now goed dan, aj' ankem weke weer kommen gaon we een stappien veerder, dan moej' dan mar een bottien Brinta van mi'j hebben in stee van een vas slokkien melk van 't bost!