Naor Dagboekien

Veurige weke Ankem weke

Weke 42 (11-17/10.2004):
Zundag (17/10):
Ie kun op ’t heden de radio of tilleviesie niet anzetten, de kraante eupenslaon of et gaot over ien of aandere biebelvertaeling. Ie zullen d’r mar niks mit op hebben, mit biebels en geleuf en zo. Zoe’n iene moet him (m/v) dan ongeveer krekliek as mi’j vulen as d’r de hieltied mar sport uutzunnen wodt. Want ik vien niks an sportluusteren of -kieken. En al hielendal niks an et gezeur d’r omhenne.

Een breur van mi’j is doende mit et beschrieven (in ’t Nederlaans) van de twintigste ieuw (1900 – 2000). Dat dot hi’j vanuut zien eigen leven en mit hulpe van deuzen vol mit femiliestokken. Zo now en dan doe’k ok een stokkien mit (in ’t Stellingwarfs vanzels). Dit stokkien (snip) speult rond 1947/’48 en gaot ongeveer zo: … Ik zie now nog, da'k de hieltied mit mien breurs en zusters mitleup naor de schoele in 't dörp. Dan leupen we over et heideveld, over een stok greide, dan weer een aentien in een blubberig karrespoor of over een bospattien. We kwammen ok langs een grote boerkeri'je, de 'Kloosterplaetse' en mossen dan nog een klein stokkien over de grote weg. Ik mos mi'j bi'jtieden wel es inspannen om heur bi'j te biezen. Dat 'bi'jbiezen' vien ik hier slim op zien plak. Ik was vaeks ok meer as een jaor of wat jonger en gieniene van oons had een fiets. Vader en moeke hadden elk wel iene, zoe'n mooie zwatte Gezelle. Ik weet ok nog dat d'r zoe'n keuperen belastingplaetien an de stuurstange vaaste zat. Wi'j leupen altied zes daegen in 'e weke - ok op zaoterdagmorgen – hielendal van et oostaende van Donkerbroek, henne en weeromme naor oonze schoele in et dörp. Dat was zo omdebi'j negen of tien kilemeter daegs. En zundags, awwe naor de zundagsschoele gongen dan kwam daor nog een peer kilemeter bi'j. Ik geleuf da’k mien hiele leven al verlet van bewegen had hebbe. Is dat doe misschien al begonnen? Zundags ha'k altied mien kreerse kleren an en gong ik naor de zunneschoele in et Hervormde Evangelisaosie gebouw an de vaort. De juffers en de meesters daore konnen altied van die mooie biebelse verhaelen vertellen. Iene beleving uut die tied stikt d'r in mien geheugen trouwes mit kop en schoolders bovenuut: et jaorlikse zundagsschoelereisien naor Appelsche op een deur een peerd van de weg of trokken boot in ’t waeter. Et woord jaegpad heurde dan ok al vroeg tot mien taelgebruuk. Van Donkerbroek deur de Opsterlaanse Kompejonsvaort, - mit 'n peer sluzen, waor aj' in schut wodden -, naor Appelsche mit zien speultuun en de Bosbarg. Toolteren, kekiewalken, hadde omhogens en dan weer naor beneden lopen op een hoge duun of speulen op de eupen zaandvlakte. Zaand en speulen. Prachtig! D'r wodden ok altied een melkbusse mit waeter mitneumen en een peer flesvol ranje. Daor maekte de meester dan de eigenmaekte limenaode van om te drinken in mien eigen gruun gimmeleerde beker die ik krek as de aanderen, zels van thuus mitnemen mos. Daor kregen we dan meerstal ok iene of twie lekkere vasse krentebolties bi'j. …

Zaoterdag (16/10):
Vandaege en morgen is bi’j oons aachter et huus (op Iegypte) een pony- en peerdecross. We hebben krek et hiele parcours even lopen. Een kilemeter of vieve, al mit al. En oons de ogen-uut keken vanzels. Veural naor die kleine ‘rotjongen’ op heur ponny’s. De grotere mannen (m/v) die bin aorig beholen en veurzichtig mar die kleine opdonders die zien hielendal gien geveer en batsen d’r zomar in. Gien sloot zo bried of ze perberen d’r overhenne te springen, krek as de hoogste hindernissen. En wat een protte meensken (misschien wel 100) die d’r al weken laank al heur vri’je tied in stikken om dit veur mekeer te kriegen. Hulde veur dat volk!

Vandaege kwam d’r slim positief ommedaenken veur oons Biebel-vertaelwark van oold Noordwooldigers mar now hielendal uut Kockenge. Da’s mooi. Daank daorveur. Ik kreeg vandaege ok een hiel stel raemposters van Jongbloed (uutgever van de ni’je Biebelvertaeling van et NBG) uut Et Vene.

In de kraante van vandaege (LC / g&g) zag ik dat baos Kees van ’t Wapen in Berkoop weer een ni’je stunt uuthaelt. Hi’j wil now meensken van de ‘boven de Kuunder’ mit de auto van huus haelen (laoten) om bi’j him te eten. Van ’t zoemer mochten de eters bi’j him in et resteraant zels uutmaeken wat geld ze d’r veur over hadden. Mooie kerel, die Kees…

Tael noch teken op et intertaelig gedicht (zie: wk42, 15/10).
Haastmis. As de aovends lengen / et eerder duuster wodt, / as de weemoed et wint / van et gelok van alledag, / dan zuuk ik naor woorden / in mien hasems woordeboek.

Donderdag (14/10):
Ik wodde d’r vandaege op wezen da’k now ok es opholen moet mit mien geziever over tik- en aandere taelfouten en fouties. Mar a’k dan in de LC (G&G) leze dat een baentiesman uut Stellingwarf-Westaende de volgende riegel opschrieft, dan kan ‘k et niet laoten: "Bij een coördinator binnen de gemeentelijke organisatie ligt het profiel bij de communicatiebevordering en de functie van aanspreekpunt; bij de externe variant is het profiel verhoudingsgewijs meer ingekleurd door belangenbehartiging en heeft daardoor een wat meer antagonistisch karakter." Dit is dus schreven in Stellingwarf-Westaende en dan wodt mi’j vraogd om niet zo te zeuren over taelsmerigens!!! Goed … goed … mar et zal jim d’r naor vergaon…

Dan mar es wat positiefs. Iene van mien grootste favorieten op et gebied van gedichtemaekeri’je in et Stellingwarfs is Harmen Houtman van Et Vene. Al herwerts jaoren wodt disse man in de Stellingwarven stark onderschat, vien ik. Ik bin trouwes bange dat de man himzels ok wel es wat onderschat. Harmen maekt gedichies van pure ienvoold tot an hoger-as-hogeschoelewark en haost altied slim verrassend. Zien Amon Re uut de Ovend die vandaege bi’j mi’j over de heerd kwam is opni’j zoe’n verrassend mooi wark. Allienig die Amon Re as god van de zunne? Dat was Ra toch? Amon was de heufdgod van de Oold-(of Bover-)Iegyptische stad Thebe in et Ni’je Riek. Re is de Koptische naeme van Ra, de Iegyptische zunnegod. De naeme van de Iegyptische heufdgod Amon-Re is dan ok een saemenvoeging van de naemen van de god Amon, een god van de stad Thebe, en Ra (of Re) de zonnegod. Spietig trouwes dat Eros in Harmen zien gedicht veur et hekke staon bleef…

Pattie Stellingwarver schrievers (en verwaanten) bin analfabeten, digi-analfabeten…! ’t Is mi’j now al een keermennig opvalen dat pattie Stellingwarver schriever wat muuite hebben mit Engels. Temeenste veur wat et Engels in / op de webstegies angaot. In de laeste sutelkraante ‘Twie pond ’n stuver’ wodde d’r mal ommesprongen mit et adverteren van de eigen webstee van de Schrieversronte. De hieltied ston d’r: "Oonze webstee is: info@stellingwarfs.nl" en dat is onzin vanzels. Dat is heur aemeladres (eng: e-mailaddress). Heur webstee is: www.stellingwarfs.nl en dat wodt ok wel URL (eng: Uniform Resource Locator) nuumd. De grootste Stellingwarver schriever prissenteerd him ok zo mal: "Ienige echte Johan Veenstra thuusbladziede!!!" Et slaot vanzels nargens op en had: "Ienige echte Johan Veenstra webstee!!!" wezen moeten. Een thuusbladziede (eng: homepage) is de eerste bladziede waor aj’ (gewoonlik) te lane kommen aj’ naor zoe’n webstee toe gaon. Op zoe’n thuusbladziede kuj’ dan (mit je moes) meerstal deurklikken naor aandere bladzieden. Aj’ d’r niet meer wies uut wodden kunnen dan staot op de meerste bladzieden van zoe’n webstee vaeks wel weer een linkien naor die thuusbladziede. Dus een webstee (eng: website; nl: plaats op het ‘world wide web’) kan uut een hieleboel bladzieden bestaon mar het mar iene thuusbladziede (eng: homepage).

Woensdag (13/10):
Alweer een mooie dag vandaege en we eten de hiele weke al bolle van zeuvenendattig centen. Da’s niet duur en toch lekker. Lekker hoeft dan ok niet altied duur te wezen. Bi’j de bakker in ’t dörp moe’we meer as iénvuufig veur een bolle geven.

Lao’we een eilaand veur oolden-van-daegen maeken tussen Vlielaand en Terschelling (LC). Even veerder naor ’t noorden ligt neffens mi’j al een eilaand. Ieslaand hiet dat. Laot de bedaekers van die malleghied daor toch henne verhuzen!

Waeterschoppen willen fraudeur weren (LC). Mar dan holen we toch gien Waeterschop meer over …? Europese Unie wil de misdaod beter anpakken (LC). Mar dan holen we toch gien Europese Unie meer over …? Airbags rondom bi’j auto’s (LC). Mar dan hebben de ziekenhuzen dommiet toch niks meer te doen …?

De Perveensie Fryslân schrift eerst een (diere) milieurepot ‘Leven en leven laoten’ en wil even laeter damherten ofschieten omreden die niet in Fryslân thuusheuren zollen. Gelokkig komt de anti-beweging now wat op gaank. Meensken die d’r veur deurleerd hebben zeggen dat damherten hier al sund de Romiense tied ommestappen. Dat ja, wat willen die baentiesmannen van de perveensie now eins?

De keunst hangt tegenwoordig bi’j de Aldi veur een griepstuver te koop. Et (ok) kleine wereltien van de keunstemaekers komt d’r now ok aachter: keunst maeken is niet zo muuilik mar et verkopen, da’s de keunst! Diezelde Aldi had vandaege ok al weer marsepein, taoi-taoi, spekelaos en stri’jgoed in de kraante. ’t Lopt alweer mooi naor Sunderklaos, zo liekt et wel.

D’r staot ok vaeke zoe’n joekel van een adverteensie van een stoele- en baankeboer uut Drachten in de kraante (LC). Iedere keer een aandere en toch ok iedere keer dezelde ‘kop’: ‘éénmalig, uniek, dit komt nooit weer, restantverkoop, restperti’j’ en gao zo mar deur. Hiel Frieslaand moet zo onderhaand toch al vergeven wezen van de ni’je stoelen en baanken die allemaole ok nog es op mekeer lieken?

Gelokkig komt d’r eindelik een winkel van De Slechte in Liwwadden. ‘k Bin beni’jd hoe as ze dat eins mit een restperti’j van de Schrieversronte doen. Waor kuj’ die boeken now aanders slieten as hier de omkrieten? Veur minder centen dan … hmmm… da’s ok wat weerd.

Stellingwarf-Oostaende verzoept haost in de mitvalers. Eerst was et ni’je Gemientehuus al zoe’n aanderhalfmiljoen goedkoper as veurzien en dat scheelt zoe’n tachtigduzend jaors rentelasten op de begroting (Karst (pvda) vun dat neffens zien Klunderen eins mar niks!). De stookkosten valen twintigduzend jaors mit mar daor he’k mien twiefels over. Et Gemientehuus is nog mar krek eupen en de winter moet nog kommen. Stookkosten moej’ altied over meer jaoren zien, liekt mi’j. Op de loonkosten daenken ze ok nog honderdduzend te bezunigen en te slotte hoeven ze neffens een ni’je Wet niet meer mit te betaelen an de kienderdagopvang. Now en dat past heur ok wel vanzels. As ze d’r ankem jaor aachter kommen dat d’r inderdaod wat overbleven is dan zie ik et al gebeuren dat ze dan aachterof de lonen toch nog mar wat anpassen moeten…

Ik kreeg ok nog een aorig briefien van de minister. Vrouw Van Gennip vun et neudig om mi’j d’r op te wiezen da’k wel een jaor of vuuf, zes, zeuven doende wezen zol mit et overdregen of opholen van mien bedrief. Ze had daenk’ in de kraante lezen dat ik ok bi’j die grieze mussies heure die d’r haost wat mit opholen willen. Mar vrouw Van Gennip: a’k d’r mit opholen wil dan blief ik morgen toch gewoon op bedde? En dan doe’k toch gewoon de deure een peer daegen niet los en legge de tillefoon d’r een peer daegen naost. He’k gien vuuf jaor veur neudig om d’r mit op te holen!


Deensdag (12/10):
De procedure rond de zweeftrein deugt niet, kopte de LC. Dat het et gewone volk toch de hieltied al zegd!!!

Homo-sutelaksie gien sukses, zee Gurbe (LC). Wie lopt d’r now ok mit homo’s te koop? Zoe’n onderwarp daor lig ik dan toch even mit in de hangmatte. Doe’k mien gedachten even alle vri’jhied leut, kwam disse ok langes: Sund een jaor of wat is et beroep van prostituee een eerzem vak mar ik zie haost nooit een passeniels-adverteensie staon. In de ooldhied (rond 600 jaor v.C.) kenden een protte oosterse volken ok de ‘sacrale prostitutie’. Van de tempelprostitutie bi’j de Babyloniërs is bekend dat iedere Babylonische vrouw ién keer in heur leven ‘geslachtsverkeer’ hebben mos mit een vremdeling. Et geld dat zi’j daorveur kreeg, wodde offerd an een godin. Hmmm…

De grootste Nederlaander? Ik hebbe even mit een pielke naor de bladziede in de kraante (LC) gooit en die kwam terechte bi’j de oolde Drees. Ik kan wel leven mit die keuze mar et slaot vanzels nargens op wie as de grootste was. As d’r vandaege of morgen (now ja, liever hielendal niet vanzels) ién of aandere dokter (of een aander burgermannegien) mi’j van een wisse dood redden kan, dan ligt ‘vadertje Drees’ ok zomar weer van zien sokkel vanzels en ruil ik him graeg omme veur ‘mien held van dat mement’.

In een historisch stokkien van de Boshoeve (dat weeromme gaot tot 1719) kwam ik een hiel aorig gedichien ‘Oolde plaets’ op meziek tegen van Henk Bloemhoff (in zien jonge jaoren). Et begint zo: Grune lanen, paorse heide / Boer en knechten drok an ’t wark / Op ‘e bouw mit drie man stark / ’t Peerd dat trekt de zwaore eide. (Tekst en meziek: Henk Bloemhoff, daotum: van veur 1991)

As vrouw en kiender, aovens nao ’t duuster / allemaole op ‘e riegel, tegen de bedstee-deuren staon / dan komt heit… Waorom schrief ik dit now eins op? D’r lekt mi’j wel es wat uut de penne mar dat mien toetsebod now ok al uut himzels begint te tiepelen…

Maendag (11/10):
Homoblad komt niet bi’j de leerlingen op schoele an, zag ik in de kraante (LC). Now moet et toch niet malder wodden. Moet d’r warkelik mit dat ‘dure geld’ van et Ministerie van Onderwies zoe’n mal blad maekt wodden om leerlingen kennis maeken te laoten mit de (on)meugelikheden die et homo-wezen angaon en dat bried uut de doeken doen moet? Over een maond of drie zal d’r wel een blad kommen die et bi-wezen uutstokt en weer drie maonden laeter ok nog iene die zien laot dat d’r ok hetero-(on)meugelikheden binnen. Neffens mi’j het ‘de wereld’ zels niet iens deur dat ze et stadium van gekte al lange passeerd is.

In Saudi-Arabië wonen meer as vuufmiljoen buterlaners. Now wil heur regering dat al die buterlaners heur ok holen moeten an heur islamitische riegelties zoas bevobbeld et niet eten, drinken en roken meugen overdag tiedens de ramadan (15 okt. tot 13 nov.). Et ligt hier bi’j oons vanzels een stok makkeliker deur de scheiding van staot en karke. Zo laank aj’ mekeer niet tot last binnen dan kan iederiene hier doen wat him (m/v) goeddonkt. Mar dat ligt daor ginder in dat verweggiestan dus niet zo ienvooldig. Now ja, niet zo ienvooldig? Eins ok wel vanzels. Aj’ daorhenne verhuzen om wat reden dan moej’ je daor ok an heur riegelties anpassen, liekt mi’j. Mar waoromme meugen zi’j dan weer wel van alles as ze hier kommen… De wereld is niet allienig gek mar zit zo langzemerhaand ok knap ingewikkeld in mekeer. As wi’j now gewoon hier wat blieven en zi’j blieven daor wat, dan hewwe misschien nog wel de minste perblemen.

Gister las ik argens dat Tresoar in Liwwadden een (ni’je) groepsfoto maeken wil van Friese schrievers. Mien woordeboekien zegt van een schriever: "Iemand die schrijft; iemand die boeken, gedichten, e.d. maakt; iemand die op een kantoor bepaald schrijfwerk verricht." Neffens Tresoar is een schriever: "Skriuwers fan fiksje yn it Frysk mei op syn minst ien selsstannige publikaasje by in min ofte mear erkende útjouwerij; de klam lei dêrby op wurk dat de lêste tsien, tolve jier útkommen is. Under fiksje wurdt dan rekkene: proaza. poëzij, jeugdliteratuur en toanielwurk." (Bron: i-dagboek van Henk van der Veer). Al meer as vuventwintig jaor schrief ik gien Fries (meer) mar ik heb altied docht da’k toch wel een betien een schriever(tien) bin omreden ik: (wel es) schrieve, (wel es) een boekien uutgeven (op de mark brocht) hebbe, gedichten en gedichies maeke, op een kantoor bepaold schriefwark doe en (op ’t heden mit een ‘dikke pille’ an ’t vertaelen bin. Mar neffens de riegelties van Tresoar bin’k gien schriever. Mi’j best vanzels mar et verschil tussen iene die een jaor of tiene leden és een keer een (mooi) dinkien daon het en iene die de laeste tien jaor geregeld meer as vuufhonderd riegels daegs oorspronkelike tekst maekt vien ‘k toch wel een betien vremd. Een schoft leden het iene van Tresoar mi’j al es beld a’k heur de proefuutgiften van oonze vertaelings ok even toesturen wol. Dat he’k doe daon. Dat doe’k now niet weer. Dat is mien grootste ofkeer van et schrieverswereltien: et stimuleren van kliekvorming. In et Stellingwarfs hiet dat: et anvieteren van kliekvorming. En et warkt hier krekliek as daore. (Frustreerd joongien? Vaalt wel wat toe heur!)