Naor Dagboekien 

Veurige weke Ankem weke

Weke 35 (23-29.08.2004):
Zundag:
Krek weeromme van Noorwoolde. Wat ’n drokte. De vlechtdaegen mit literaire hoogtepunten, kermis en ik bin even naor ’t Bertus Lacher festival west. Ienvooldige meziek maekt deur ienvooldige meensken. ’t Mooiste wat d’r is.

We hebben in Ni’jberkoop now gien drie ezels meer mar al meer as tachtig. Tachtig ezels op zoe’n driehonderd inwoners! En ik mag daor iene van wezen…

Ik kom - naost die ezels - ok hoe langer hoe vaeker smerige woorden tegen (’t overkomt mi’jzels ok wel heur). Et zal mi’j "beni’jen" kan vanzels niet. Et zal mi’j ni’jdoen, liekt mi’j beter. Karstiaanse woorden nuum ik et vaeke omreden Karst him d’r ok nog al es an te goed dot. Et weerbericht van de Fryske Pyt kan d’r ok wat van trouwes. As "de wiend meerst uut zuudoostelike richtings komt" dan komt de wiend toch gewoon uut ‘die hoeke’ of zoks? Smerige woorden, ‘reine dieren’. Wat zol now een mooi Stellingwarfs woord wezen veur dat ‘rein’? Hemmel, schone? ’t Komt in de Biebel ok een protte veur. Rein van lichem en geest en zo. Demon, Saotan en de Duvel, bin dat allemaole dezelden? Ién bescheid (gien: antwoord) ropt vaeks wel drie ni’je vraogen op.

Tiedens et vertaelen he’k nog es een oold schoeleboekien naoslegen, want hoe zat et allemaole ok al weer. Et verschil tussen "Hi’j las een boek" (o.v.t) en "Hi’j het een boek lezen" (v.v.t.). Bi’j et imperfectum wodt et gebeuren veursteld as deurgaond in et verleden (hi’j las een boek). Bi’j et perfectum is et gebeurde ok warkelik ofsleuten (hi’j het et boek lezen). Bi’j nog wat geblaeder kwam ik in dit verbaand ok nog een hiele oolde Griekse vorm et ‘aoristus’ tegen. Dit was een tiedsvorm die et gebeuren op een vaaste tied vaaste legde (momentaan) naost et duratieve imperfectum. Wi’j kennen vandaege-de-dag mar drie verleden tieden meer geleuf ik: de verleden tied, de onvoltooide verleden tied en de voltooide verleden tied. Et Fraans kent (nog) wel zeuven he’k mi’j vertellen laoten.

Ie zullen mar lerer Nederlaans wezen!

Now ik et daor toch over hebbe… Vandeweke ok een stokkien in de LC lezen over die schoelemeester die een tekst van vuuftien woorden (van Fryske Diken) es naopluusd hadde. Ik miene: 17 fouten in vuuftien woorden!!!

Zaoterdag:
Op advies van de in et Snekers dagboekienschrievende Henk, he’k et stiekelstokkien van Abe de Vries even lezen IT DEIBOEK, IT RÊDEND HOUT en even laeter krek zoe’n soorte stiekelstokkien van Arjan Dasselaar. Een protte van die stiekelige stokkies gaon op ’t heden over dagboekien schrievers op et internet, geleuf ik. De eerste wil al haost een literaire pries uutrieken an dagboekienschrievers en de aander vient dat et tied wodt veur een tiedpark van et ‘anti-weblog’. Veureerst bin ik et mit de laeste meer iens as mit Abe. In de meerste dagboekies is gien inkelde hoog verheven gedaachte te bespeuren. Geleuter van niks uut ‘e vingertoppen van meensken die vaeke niks aanders kunnen as wat lezen en wat schrieven. Et is vaeks niet meer as wat neuze peuteren en d’r bin pattie eigenheimers die dat ok nog lekker vienen en d’r wat van in heur montien stikken. Abe wol d’r ok nog graeg een webcam bi’j hebben want dan kuj’ de kleur van et zwietwaeter zo mooi zien. Bespeer jezels en al die aanderen asjeblief de muuite en de centen want ik zol gien dagboekien meer lezen willen. Dan zie ik meer in een poesie-album.

… en ik zie ok nooit gien inzunnen stokkien meer van je, zee vandeweke iene tegen mi’j. Now die lust is mi’j onderhaand al een betien vergaon (ok al?) omreden ik haost op alle stokkies in de kraante wel reageren willen zol. Wat lees ik een protte vremde uutspraoken, vandaege-de-dag. Gelokkig het de LC daorin veurzien want die hebben sund de laeste ni’je indieling van heur kraante, drekt naost de inzunnen stokkies een stiekelstokkien zet van wisselende perfessionele publicisten die mi’j et meerste wark al uut hanen neumen hebben.

Vandaege veur de zovuulste keer een stevige diskussie had as et now ‘Oonze Vader…’ of ‘Oonze Heit…’ wodden moet. Van domenee Rienk Klooster kreeg ik disse ‘snip’: In Oosterwoolde heb ik mit et Oonze Heit nooit perblemen hat, mar in Wolvege kreeg ik al gauw te heuren, dat dat Fries was: zi’j wollen de aandere keer graeg Oonze Vader bidden. In de dikke Bloemhoff staot bi’j ‘Heit’: thans uitsluitend met ongunstige klank in Wolvege. Bi’j ‘Vader’ staot: … ook: God. Wi’j zeden thuus in Donkerbroek ok altied ‘Vader’ of wat zeurderig ‘Va’ tegen oonze gewone heit. Op dit stuit het et ‘Oonze Vader’ daorom mien veurkeur. Mar ik zol et van de lezers hier of van de proefuutgaoven ok wel es heuren willen.

Vri’jdag:
(He’k donderdag alvaaste in ‘t veurend schreven want morgen (vandaege dus) wodt et ok weer niks en een dagboekien daor ‘heur’ ie iedere dag in te schrieven he’k onderhaand wel begrepen). Want, daor kreeg ik mi’j eregister al weer iene om de oren… en wat veur iene. Mar de wardering die ‘k tussen de riegels deur vernam, daor bin ‘k slim wies mit vanzels. Daj’, ok al bi’j nog mar een vorrelsjaor doene, al (haost) niet meer mist wodden kunnen (al was ’t mar vanwege et tal), dot mi’j goed. Och, dat hebben pattie meensken ok wel es even neudig, moej’ mar rekenen. Daj’ even naor je huusdokter lopen om een pillegien van niks en daj’ dan weer as een hiel aander meenske thuuskommen. Wa’k mi’jzels hoe langer hoe vaeker ofvraoge is: wat is d’r trouwes eins mis mit: onderzuuk van alles en doe allienig waj’ wel aorig vienen (vri’j vertaeld). Wat zol et beste wezen: van je zestiende tot je zestigste de hieltied bi’j de zelde baos of al drie verschillende baozen veurdaj’ vuventwintig binnen? Soms gaon de dingen zoas ze gaon mar die m/v uut et eerste geval liekt mi’j op veurhaand al een saaie Piet.

Morgen (vandaege dus) zuwwe et nuttige wat mit et angenaeme (wat een rotwoord, krek zoe’n Karst-woord) … waor ha’k et ok al weer over… o ja, morgen (vandaege dus) biwwe even een peer ure an ’t wark in Ermelo en rieden dan drekt ok even naor et ‘Fedraosiecentrum’. Daor wodden dan hiele mooie peerdekeurings holen en daor wiwwe even henne te kieken want d’r is meer as dagboekienschrieveri’je vanzels. Et is dan toch vri’jdagmiddag en oons heit zee altied: aj’t op vri’jdagmiddag nog verdienen moeten, dan bi’j vaeks te laete. Even laeter zat hi’j dan nog wel gauw es bi’j Jan Gorter an een mooie jonge klaore of een braandewientien.

Donderdag:
"Wangedrag leerlingen grootste probleem Nederlandse scholen" kopte de LC van vandaege. Ik herinnere mi’j, wat de lerer op een schoele (in Amsterdam) zee, doe hi’j veur et eerst et lekaol inkwam - et zal rond 1975 west hebben – "Ik ben Jan Huppelepup", zeg maar "Jan". Zoe’n man (en een protte aanderen krekliek) hebben et d’r toch (mit) zels naor maekt dawwe now een perbleem(pien) hebben mit de jeugd?
Begin meie he’k es een posien staon te praoten mit een klofte jongen die doe mit plaankies op wiellegies doende weren op et ni’je plein veur ’t Gemientehuus van Wolvege. Die jongen wollen graeg een baene hebben waor ze heur sport op oefenen konnen. Had iene van die baentiesmannen daore al es tegen heur zegd dat ze ok es opholen mossen mit heur gezeur want ze hadden now al een mooi hangplak kregen. Mar ja, zeden die jonges, daor willen wi’j liever niet kommen want daor wodt ommeraek zeupen, rookt en bin ze mit middels in de weer waor wi’j niks mit van doen hebben willen. En zo wodden de goeien bliekber weer de dupe van die peer minder goeien en kan de baentiesman zich d’r of maeken omreden hi’j et neffens de geldende riegelties goed (lees: niet verkeerd) daon het. (Die jongen bin onderhaand al van dat plein wegjaegd he’k heurd.)

"Verdubbeling kosten Olympische Spelen". Et zol neffens de begroting eerst, beneden de vuuf miljard blieven en now lopt et wat uut de haand en zitten ze al an de tiene. Tien miljard euro’s (euri)!!! En de noordelingen hier mar volholen dat dat mit die zweeftrein niet gebeuren zal. Et het mit al die ‘zwevers’ nog nooit aanders west, dat et zal now ok niet aanders wezen… as et al deurgaot. A’k stemmen mag dan stem ik drie keer tegen!!!

"Sjiietenleider wil eind aan strijd in Najaf". Wie niet?

’n Plaetien van een man op een moter mit ziedspan, en in dat ziedspan een stok of tien haemerhaaien van ongeveer tien euro et stok. Ik geleuf da’k ankem woensdag mar naor die man (in BandaAceh) moet om een vissien want in Berkoop kan’k veur die tien euro lang niet zat en bi’j die man uut de Indische Archipel kan’k lang niet op wa’k veur die tien euro kopen kan.

D’r bin pattie meensken die d’r op ‘kicken’ as ze op petret in de kraante kommen. President Chirac liekt mi’j ok zoe’n mannegien toe. De hieltied a’k de man argens zie (op tillevisie bevobbeld) dan trekt de man zien hiele gezichte in een plooi van: kiek mi’j, ziej’ me wel? ‘n Misselik mannegien liekt et mi’j toe. Mar ja, misschien vaalt et ok wel wat toe, zol de Stellingwarver Pieter d'r wel aachteran zeggen.

Een mannegien in Dortmund (Dld) het et hiele wunnen bedrag uut de Duutse lotto (miljoenen!!!) weggeven an goeie doelen. Zie, da’s now dus gien misselik mannegien. Mar ja, misschien vaalt et toch wel wat tegen, zol de Stellingwarver Pieter d'r wel aachteran zeggen.

"De aanpak van gestoorde zwervers wacht op landelijk initiatief." Mar wie zo now uutmaeken wie of wat een gestoorde zwarver is? Bin oonze (veur)oolden ok niet gewoon de Rijn ofzwarven kommen en biwwe now wie we binnen?

In Valencia (S) liggen ze now es niet in de Evert te bruunbakken mar in de temaotesmurrie. Ok een appat volkien, die Spanjaarden. ’t Lieken wel Stellingwarvers…

Now, zo eerst mar even.

Woensdag:
Nao een lange dag van hadde warken en laete thuus he’k eins niks te melden. D’r bin meensken die dat mooi vienen…

Deensdag:
Vandaege vul mi’j in de kraante (LC) op dat een man op zien starfbedde nog vlogge even opbiechtte dat hi’j ooit es een marmeren bield steulen hadde. Da’s mooi docht ik, dan kan disse man temeensen mit een schoon geweten bi;j Petrus ankommen.

"Liwwadden wil gedogen wietkwekers" was de twiede kop. Omreden van opmaek hebben ze d’r zoe’n kroeme riegel van maekt want zo zeggen we dat vanzels niet. "Liwwadden wil wietkwekers gedogen" klinkt een stok beter mar ja, dat kwam veur wat de centimeters betreft niet goed uut.

Et gedoe in Den Haag is ok weer begonnen. De LPF zingt weer heur bekende deuntien en D66 (aander kiessysteem) zet heur kroonjewelen tegenover die van de VVD.

We bin weer in ’t twielochten van de zoemer anbelaand, liekt mi’j.

Maendag:
Vandaege vul mi’j in de kraante (LC) op dat d’r bi’j et iene maegien (joonkvrommes) een leeftied - tussen haokies – aachter zet wodde en bi’j een aander niet. "… Inge de Bruijn was de stralende ster…" en "… Leontien Zijlaard-Van Moorsel (34) behaalde gisteravond …".

Et vul mi’j in dezelde kraante ok op dat de menister de gemienten een boete opleggen wil as ze et begrotingstekot te vule oplopen laoten. Dan het zoe’n gemiente et dus al hatstikke muuilik en dan krigt et ok nog een boete waordeur ze et dan dus nog muuiliker kriegen. Kun die baentiesmannen et ok es vulen hoe et is om as bi’jstaansmoeke rond kommen te moeten.

Veerder vul et mi’j ok nog op dat et stelend passeniel in een ‘database’ komt en et dan dus muuilik kriegt mit solseteren. Dan zegt de iene wet straks dat ze verplicht elke weke solseteren moeten en deur een aandere overhiedsriegel wodt dat solseteren drekt weer de nekke ommedri’jd.

Nog iene uut diezelde kraante en ik bin nog mar op de eerste bladziede: Nederlaand zol niet klimaotbestendig wezen. Een slimmerik van een Rieksinstituut het uutvunnen dawwe te min in de reken (holen) hebben hoe as et mit netuurrampen en zo kommen zal. Mi’j liekt et toe dat disse beste man een betien mit et zoolt aachter et eten anlopt. An de aandere kaante ‘better let as net’.

Dat et schilderswark van ‘De Schreeuw’ van Edvard Munch in Oslo steulen is, is hiel vervelend vanzels mar wa’k d’r van zien hebbe is dat veur die € 55 miljoen nog wel een keer nao te maeken. As ze gien aander vienen kunnen dan meugen ze wel es ankommen.

Nog de hieltied van diezelde LC-veurste ziede et verhael dat d’r de helte van de ni’j uutzette otters mit een zendertien op ‘e rogge al niet meer weeromme vunnen wodden kunnen omreden et kontakt verbreuken is. ‘Ken ’t skele ju’… gaon we toch gewoon nog een peer keer naor verweggistan om nog es een stokmennig op te haelen. Misschien doen ‘ze’ et d’r wel omme. Die zenderties niet al te stevig vaasteplakken want dan kuj’ nog es een snoepreisien maeken, bedoele ik dan…

De rest van de kraante lees ik dommiet nog wel es. Eerst even wat aanders…

Alweer een mooi schoffien leden schreef een beroemde Stellingwarver internetdagboekienschriever (te bried veur et Scrabble-bod) in zien i-dagboekien dat de schrieveri'je van die dagboekies (Eng.: weblogs) wel haost een smoege leek en daor he'k et oflopen weekaende in mien hangmatte es even wat onderzuuk naor daon.

Et is vanzels waor, iederiene kan op 't heden hiel makkelik zoe'n dagboekien bi'jholen op et internet. Et vervelende is, dat (haost) iederiene dat dan ok mar dot. Now heur ik et je al zeggen: verklaore je es wat ni'jer an. Dat wi'k wel es perberen en beginne dan mit je (en veural mi'jzels) een tal filesofische vraogen veur te leggen:

(A) Waorom moet de hieltied daon wodden wat meugelik is?
(B) Waorom dot iederiene altied wat iederiene al/ok dot?
(C) Het et schrieven in een dagboekien eins wel nut?
(D) Het mien schrieven in een dagboekien eins wel nut?
(E) Het et schrieven van aandermans dagboekies eins wel nut?
(F...Z) Za'k je niet mit vermuuien.

Is ad. A waor? Ik komme tot 5% Ja en 99% Nee.

Nee, gelokkig dot gieniene alles wat meugelik is of wat oons meugelik maekt wodt. Oonze lieve heer zag dat 'in den beginne' ('veurtieds' zol perf. Anne van der Meiden wel zegd hebben) al ankommen, en hi'j het daor doe drekt mar een stokkien veur steuken. Hi'j het oonze tied beheurlik inparkt. We kriegen omdebi'j 75 jaor de man/vrouw (de iene wat meer as de aander) om te doen wat oons goeddonkt, en daor moe'we et dan mar mit doen. In die tied kuwwe domweg niet alles doen wat meugelik is (of maekt wodt) awwe dat al willen zollen. De meersten van oons wodden trouwes ok slim beparkt deur de centeraosie die ze te besteden hebben. Now kuj' daor mit 'list en bedrog' veur een pat nog wel een mouwe an breien, mar da's een hiel aandere diskussie.

Ja, diezelde lieve heer het bliekber ok in oons inbakt dawwe de hieltied willen wat d'r ok mar meugelik is. We moeten zo neudig et ni'jste medel auto, tillefoon, boek, cd, gedienen veur 't raem krek as de buurman/-vrouw tot veur pattie an et ni'jste medel vrommes antoe.

Is ad. B waor? Uut mien onderzuuk bliekt: 89% Nee en 2% Ja.

Ja, d'r wodt deur iederiene een protte daon dat (of zoas) een aander ok (al) dot. Dat is oons vanzels ok mit de bri'jlepel inpeperd. Al binnen et eerste jaor nao daj' mit aosemhaelen beginnen moej' je moeke naodoen en vanof de legere schoele wodt et je deur professionele lerers bi'jbrocht, hoe as de dingen heuren of te wel: d'r wodt je leerd hoe aj' je veerdere leven ‘heuren te doen’... inkeld omreden 'et zo heurd'... (Die beroemde Stellingwarver internetdagboekienschriever uut de eerste alinea het ok naor zoe'n schoele gaon bin'k bange, want die schrift ok nog al es dat hi'j dingen dot omreden 'et zo heurd'.)

Nee, want as keunstemaekers wat schilderen, bieldhouwen, boetseren, schrieven of zoks dan is dat vaeks een utering van kreativiteit. Mar hoe kuj' dat dan riemen? Kreatief wezen is haost altied doen (of laoten) wat een aander now krek niet dot, niet kan of niet wil.

Ad. C? 93% Neffens mien 'de Hond': Nee en 1% Ja.

Nee, die schrieveri'je in een i-dagboekien is een nutteloze bezighied neffens mien onderzuuk.

Ja, somstieden (hiel inkeld) zet et aandere meensken (lezers) wel es wat an et daenken en dat het vaeks weer goeie gevolgen want et vormt je ‘rede’ en dat is now krek wat oons van de aandere diersoorten onderscheided.

Wat was D ok al weer...

Ad. D? 99,9% Nee en 22% Ja.

Zie bescheid onder C.

Ad. E? Breek mi'j de bek niet eupen...