Beschouwing van Jan Koops

Weeromme naor Biebel
Weeromme naor Stellingwarfs
Home


Beschouwing op webstee Jan Koops
Zie: https://jkoops.nl

... Bin d’r dan gien kritiekpunties te benumen? Now, aj’ et al kritiek numen willen: de keuze om mit hulpe van een mesienegien rechtstreeks uut de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) van et Nederlaans Biebelgenootschop te vertaelen brengt mit him mit dat d’r - wat ik mar even nuum - “vernederlaansd stellingwarfs” ontstaot. Et mesienegien nemt iene op iene de NBV over en dat is al een populaire nederlaanse meniere west.
Disse warkwieze vragt minder van et kreatief daenkpreces as zunder mesienegien. Et geft dan ok een minder kreatief risseltaot netuurlik.

Mar awwe op de oolde wieze - zunder mesienegien - vertaelen gaon, dan zol d’r nooit een Stellingwarver Biebel kommen.
Nog mar es HULDE dus veur beide manluden die - ondaanks dat et wel es even flink tegen zeten het - deurzet hebben en oons taelgebied veerder en beter op de kaorte zet hebben!
In elke karke binnen de Stellingwarven zol disse Biebel beschikber wezen moeten netuurlik.
Dus karkeraoden - jim weten wat jim te doen staot !

(Meensken hebben mi’j vraogd: is et now kritiek of niet op de inhoold? JA et is kritiek omreden et vule mooier kund hadde; toegeliekertied blift mien bewondering veur dit prejekt en de bliedschop dat de biebel d’r now in et Stellingwarfs is, ok al is et stark vernederlaansd - en dat leste is dus hiel spietig, mar een niet te ontkommen gevolg van et now uutbrengen van de biebel)
© Jan Koops

*

Reaktie van Piet Bult op bovenstaonde:
Drekt nao et verschienen van de 'Biebel in et Stellingwarfs' op Oolde Meie 2010 verscheen d'r de aanderedaegs een weblog van de haand van Jan Koops (regelmaotig veurganger in Stellingwarfstaelige diensten) mit lovende woorden. Gelokkig was et niet alliend mar mooi, mooi en nog es prachtig, wat de beste man te vertellen hadde. D'r weren ok kritiekpunties. "Now, aj' et al kritiek numen willen", stelde Jan. Zien 'kritiek' gul veural de warkwieze mit et 'vertaelmesienegien' en et vertaelen 'vanuut et Nederlaans (NBV)' "... en dat is al een populaire nederlaanse meniere west." Een goeie weke naotied wodde die kritiek nog in kursief anvuld.

We lezen hier gien ofkeurende mar konstruktieve kritiek in, en daor is vanzels niks op tegen. Deur d'r over te praoten en d'r daordeur over nao te daenken wowwe d'r mit mekeer alliend mar beter en wiezer van. Et vertaelen mit et 'vertaelmesienegien' het neffens oonze onderviening trouwens meer veur- as dielen, zoas bi'jglieks de konsisteensie van et vertaelde wark en et op ienvooldige overnemen van muuilike woorden en naemen. Ja, et is vanzels gewoon waor dat et hier en daor wat vernederlaansd (robot) Stellingwarfs oplevert. Op disse konklusie is liekwels ok wel een protte of te dingen.

Et is over et generaol neumen al zo dat et Stellingwarfs - krek as et Fries trouwens - hoe langer hoe meer naor et Nederlaans toe opschoeft. Daor komt nog bi'j dawwe de streektaelkundige, Henk Bloemhoff, in et begin al es vraogd hebben hoe we hier mit ommegaon mossen: meer terogge naor oolde - en vaeks niet of minder bekende - woorden of inderdaod eerder wat opschoeven naor et Nederlaans. Zien bescheid op oonze vraoge was dudelik: liever dat laeste as et eerste.

Daor komt ok nog bi'j dat et Nederlaans sund jaor en dag de voertael in de karken is en et Stellingwarfs een protte typische - deftige - 'biebelse woorden' niet in zien woordeschat kent. We kun oons alderdeegst veurstellen dat d'r (rasechte Stellingwarfse) karkegangers binnen die de Stellingwarfse woorden van de kaansel of toch meer as Nederlaanse woorden heuren omreden et Stellingwarfs zo ongewoon veur heur is. In tegenstelling tot Grunningen en Twente, waor et deur de eigen tael dichter bi'j de meensken komt - wodt d'r zegd -, kan et hier wel es krek aandersomme wezen. Doe de Kattelieken destieds van et Latien overschaekelden naor et Nederlaans (eksonimeerden) gaf dat - eerst - ok mar een 'vremd' gevuul.

Dat de NBV al wat een 'populaire' vertaeling was van wat Jan liever zien hadde, een vertaeling uut de grondtaelen, is veur een pat een dogmatische of zoaj' willen alderdeegst een wat subjektieve miening (die we trouwens wel vaeker heurd hebben). Even tussendeur: in de veurige riegel staon op zien minst drie woorden (populair, dogmatisch en subjektief) die haost niet in et Stellingwarfs te vertaelen binnen. De reden is lichtkaans dat et Stellingwarfs altied een s(t/p)reektael west het en nog altied is van een slim ienvooldig - en vaeks ok nog slim rood - volk. In de Stellingwarven mar alderdeegst ok in Frieslaand is et 'groot ni'js' as d'r iene prommeveert tot doktor; dat zuj' gewoonweg in gien Nederlaanse kraante in Hollaand tegenkommen.

Et is dan ok niet alliend muuilik mar haost onmeugelik om die typische woorden die hier te lane gientertied bruukt binnen in geef Stellingwarfs omme te zetten. Op Stellingwarfs meerst bekende webstegies kowwe bi'jglieks 'thuusbladziede' tegen veur et Engelse 'website' of is et 'homepage' of d'r wodt praot over 'moesaaien' in plak van 'scrollen'. Awwe op die meniere de biebeltekst uut de NBV vertaelen dan is een 'tempeltente' veur een 'tabernakel' nog niet iens zo gek. Doe we een peer beheurlik onderlegde exegeten vreugen hoe we de 'wonderboom' et beste vertaelen konnen zeden die ok in koor: doe mar gewoon 'wonderboom'. We hadden ok de meugelikhied om d'r bi'jglieks een 'ricinusboom', 'christuspalm' of een 'tieke(neute)boom' van te maeken. Verstaandig volk wol liever 'vernerderlaansen' as in de mooiere/betere Stellingwarfs klinkende woorden vertaelen, en dat hadde niks mit et vertaelmesienegien vandoen.

"Disse warkwieze vragt minder van et kreatief daenkpreces as zunder mesienegien. Et geft dan ok een minder kreatief risseltaot netuurlik." is Jan zien stellige overtuging. Mar is dat wel zo? Over et generaol neumen wodden komputers inzet veur - vaeks - et domme herhaelwark. In die zin speult de hulpe van een vertaelmesienegien in principe al grif gien rolle van betekenisse die et kreatief vertaelwark in de wege ston, staot of staon hoeft. Daor komt ok bi'j dat et mar de vraoge is as 'oonze' kreativiteit een beter risseltaot opsmeten hadde. We hebben et al zo vaeke zegd: liekewel de woorden ofzunderlik as de Biebel in zien gehiel is een boek mit een slimme belaedenhied van de teksten mit een groot verscheid an slim gevulige interpretaosiemeugelikheden. Iederiene moet eins zien eigen Biebel mar maeken; misschien wel zonder de vrouwonvrundelike stokken, zonder oorlog en et ommebrengen van meensken om de aandere bladziede en zonder bladzieden waor diskrimenaosie op veurkomt. De drokkosten zollen een stok leger uutvalen want d'r blift mar weinig over.

Tja, en awwe et al mit al overeiden dan komt vanzels ok de vraoge an de odder: wat is et alternatief? "Ja, et is kritiek omreden et vule mooier kund hadde," stelt Jan op zien weblog. Mar is dat wel zo? Nee, d'r was gien Biebel kommen die vule mooier west hadde, is oonze overtuging. Veur hier en daor een woord of een zin, is dat lichtkaans wel et geval. Mar aj' alle veurs en tegens vanuut alle invaalshoeken van zoe'n kerwei mitwegen dan is et ienigst meugelike bescheid veur de eerstkommende 'tig' jaor: d'r zol gien Biebel in et Stellingwarfs meugelik west hebben. De viever mit meensken in Stellingwarf is gewoon te klein. D'r bin domweg niet genoeg te vienen die helpen kunnen en/of willen om zoe'n projekt tot een - nog - beter aende te brengen. Mar die konklusie hadde Jan bi'j slot van zaeke veur himzels ok al trokken.

Nog een gratis tip tot slot: moch iene iens van doel wezen en beginne d'r ok es an, zet dan mit bi'jglieks et biebelboek Ezechiël uut aende vanuut de oolde teksten. Wi'j willen wel wedden daj' eerder as halverwegens, de hiele rommel in de kachel smieten...


© Piet Bult, 2008